Centrale bankiers: verstevig toezicht

GENEVE - Centrale bankiers pleiten ervoor dat nationale autoriteiten meer mogelijkheden krijgen om in te grijpen in de eerste fase van een eventuele toekomstige bankencrisis.

Zo zouden autoriteiten de macht moeten hebben om financiële contracten van een in problemen verkerende bank over te zetten naar een gezonde branchegenoot.

Oplossingen
Dat maakte het zogenoemde Basel Commitee, een overlegorgaan van centrale banken, donderdag bekend (pdf). ''De aanbevelingen zijn gericht op meer ordelijke oplossingen van over de grens opererende banken. Ze moeten systeemrisico's verlagen en helpen bij het oplossen van het probleem dat banken te groot kunnen zijn om te laten omvallen'', stelde Nout Wellink, voorzitter van het comité.

Volgens de centrale bankiers moeten banken ''praktische en geloofwaardige plannen'' maken die een snelle ontmanteling mogelijk maken als dat nodig is. Ook moeten de elementen die ervoor zorgen dat andere banken last krijgen van het omvallen van een branchegenoot beperkt aangepakt worden.

Complex
Centrale banken zouden ook moeten kunnen ingrijpen als een financiële instelling te complex wordt en teveel verweven met andere instellingen. Het afdwingen van 'simplificatie' moet de gevolgen van een eventuele crisis indammen, aldus het comité.

Samenwerking en het uitwisselen van informatie tussen nationale overheden is daarnaast cruciaal. Overheden moeten volgens de centrale bankiers precies weten wie welke informatie beheert.

Noodplan
Elke belangrijke 'systeembank' met internationale vertakkingen moet verder een noodplan maken. Zo moeten ze bewijzen dat ze ook in perioden van 'ernstige financiële stress' overeind kunnen blijven.

Als basis voor het rapport dienden de financiële catastrofes bij Lehman Brothers, Fortis, Dexia en Kaupthing. "Die belichtten de tekortkomingen van het huidige grensoverschrijdende crisismanagement".

Aandeelhouders
De 'zaak-Fortis' toont volgens het comité aan dat centrale banken niet genoeg zeggenschap hebben om in crisissituaties de belangen van aandeelhouders tijdelijk opzij te schuiven. Tenslotte werden, door een combinatie van een gebrek aan internationale afspraken en tijdsdruk, de problemen bij de bank alleen op nationaal niveau opgelost.

In het geval van IJslandse bank Kaupthing bleek de nationale overheid te klein om effectief toezicht te kunnen houden op een bank die in de loop der jaren onstuimig was gegroeid. Daarnaast werkten de afzonderlijke divisies binnen de bank in landen als Nederland en Engeland langs elkaar heen, wat de chaos vergrootte toen Kaupthing in oktober 2008 failliet ging.

Lehman
De Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers was volgens het comité een goed voorbeeld van een te complexe bank. Met wereldwijd 2985 onderling afhankelijke bv's leidde de ondergang van het concern tot het meest ingewikkelde faillissement ooit.

Een noodplan, het internationaal afstemmen van faillissementswetgeving en het delen van kennis van de bank tussen verschillende landen had een hoop ellende kunnen besparen, denken Wellink en zijn collega's.