'Nederland 'Elektroland' met kernenergie'

AMSTERDAM - De toekomst van Nederland na de crisis is die van een  'Elektroland' waar een nieuw type kernreactor waterstofauto's van energie zal voorzien. Dat stelt internetondernemer en hoogleraar Willem Vermeend naar aanleiding van zijn nieuwe boek 'De Wij Economie'.

Vermeend, voorheen onder andere staatssecretaris van Financiën, werd geprikkeld door de puinhopen van de kredietcrisis. Hij besloot dat doorgaan op de oude voet geen optie meer is: Overheden kampen met torenhoge staatsschulden en de werkloosheid loopt op. Ondertussen worden we geconfronteerd met het snel toenemende probleem van de opwarming van de aarde, en stevent China af op de titel van machtigste economie van de wereld.

Een breed opgezet boek dus. Maar de opkomst van de wij-economie, zoals Vermeend het omschrijft, wordt bepaald door de vraag of Nederland internationaal voorop kan lopen met een sterke nieuwe economie, de groene economie. "Alles draait straks op schone elektriciteit", aldus de hoogleraar. Naast de traditionele manier om het landelijk inkomen te meten, het bruto nationaal product, komt er wat hem betreft ook internationale meetlat die laat zie hoe duurzaam en welvarend een land is, met Denemarken als lichtend voorbeeld.

Naast het bedrijfsleven zal de overheid zich moeten aanpassen. Maar, zegt Vermeend, "de huidige overheid is te log en te traag. Ik bepleit in mijn boek een kleinere overheid die snel en slagvaardig samen met het bedrijfsleven aan de slag gaat om een groene economie te realiseren en onze financiële sector weer op de kaart kan zetten."

U roept op tot de vorming van een groene economie. Is dat proces niet al lang aan de gang?
"Nee. Het milieu en klimaatbeleid van de meeste landen in de wereld is vooral gebaseerd op energiebesparingen, maar die worden bijna nergens gerealiseerd. Om burgers en bedrijven tot minder energieverbruik te prikkelen wordt met behulp van belastingen energieverbruik duurder gemaakt. Maar hier kleven nadelen aan. Extra heffingen kunnen de economische groei en werkgelegenheid aantasten en komen vooral hard aan bij de lagere inkomens. Een groene economie kan alleen worden gerealiseerd als fossiele brandstoffen op grote schaal worden vervangen door duurzame energievoorzieningen met behulp van zon, wind, water, en biomassa.

"Belangrijk is ook dat het verkeer en vervoer gaat rijden en varen op accu's en schone waterstof. Ik pleit voor de inzet van een nieuw type kernreactor, de zogeheten Hoge Temperatuur Reactor, die deze schone waterstof goedkoop en veilig kan produceren."

China gaat in de toekomst economisch de lakens uitdelen. Wat betekent dit voor de groene ambities van Nederland?
"Op dit moment heeft China nog slechts een aandeel van ongeveer 6 procent in de wereldeconomie, maar door de sterke economische groei zal dat naar verwachting na 2030 meer dan 20 procent zijn. Alle landen met een belangrijke exportsector, waaronder ook Nederland, moeten er rekening mee houden dat de concurrentie op de wereldmarkt moeilijker wordt en dat dit banen kan kosten. Door de sterke economische groei neemt in China de uitstoot van broeikasgassen fors toe. De groene ambities van landen kunnen alleen waar worden gemaakt als met China investeringsafspraken worden gemaakt om deze uitstoot te beperken."

Als Denemarken wat u betreft een goed voorbeeld is voor andere landen, waarom is dit succesverhaal internationaal dan nog maar weinig opgepikt?
"In mijn boek geef ik aan dat Denemarken internationaal gezien een land is dat op veel terreinen topprestaties levert: een lage werkloosheid, innovatief, een sterke internationale concurrentie positie, een uitstekend klimaatbeleid, kleine verschillen tussen rijk en arm en de gelukkigste bevolking van de wereld. Dit beleid kan niet zomaar worden gekopieerd omdat ook het Deense bestuursmodel, de tradities en cultuur een rol spelen. Wel kunnen beleidsmaatregelen op het vlak van innovatie en de werkgelegenheid worden overgenomen."

Door de uitverkoop van Nederland zijn veel bedrijven volgens u "speelbal geworden van buitenlandse bestuurders en aandeelhouders". Geldt deze kritiek ook voor Nederlandse bedrijven die zelf in het buitenland op overnamepad zijn?
"Nederlandse bedrijven hebben de afgelopen jaren in verschillende, vooral grotere landen, bedrijven overgenomen. Maar voor het land waarin deze bedrijven gevestigd waren had dit geen of nauwelijks gevolgen. Het ging veelal niet om toonaangevende bedrijven die een grote invloed hadden op de economie van het betreffende land. Nederland is een relatief klein land met een beperkt aantal belangrijke bedrijven. De verkoop van een belangrijk bedrijf komt daardoor in ons land extra hard aan; veel harder dan in een groot land met talloze bedrijven."

Uw boek is zeer breed opgezet. Is het niet effectiever om een specifiek probleem aan te pakken?
"Mijn boek is inderdaad breed opgezet. Ik probeer duidelijk te maken dat de meeste landen, waaronder ook Nederland, steeds afhankelijker worden van internationale ontwikkelingen. Zoals bijvoorbeeld de geleidelijke vervanging van de huidige fysieke economie door de digitale interneteconomie en de opkomst van China, India, Rusland en Brazilië. Landen die op deze ontwikkelingen niet voldoende inspelen missen straks de boot, met minder groei en minder banen."

"Wat betreft Nederland zijn er de komende tien jaar forse bezuinigen noodzakelijk, waarbij wel tegelijk een visie ontwikkeld moet worden voor economische groei en nieuwe werkgelegenheid. Dat kan gerealiseerd worden met mijn plan van aanpak voor het tot stand brengen van "Nederland Elektroland"; de komende dertig jaar moet het gebruik van fossiele brandstoffen worden teruggedrongen en moet onze economie gaan draaien op schone elektriciteit en schone waterstof."

Gaat u uw aanbevelingen ook bepleiten bij bedrijven, waaronder Randstad, Imtech en Free Record Shop, waar u een commissariaat heeft?
"Waar mogelijk zal ik mijn aanbevelingen zeker promoten bij bedrijven en instellingen waar ik functies vervul."