'Er liggen nog grote uitdagingen voor ons'

DEN HAAG - Demissioniair minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken meent dat de dinsdag gepubliceerde rapporten van het Centraal Planbureau (CPB) aantonen dat de economie weer wat op adem lijkt te komen. Tegelijk wijst ze erop dat ''er nog grote uitdagingen voor ons liggen''.

''Als we hier de komende jaren niets mee doen, is onze economie slechter af. Er is dus geen tijd te verliezen, er zullen moeilijke keuzes gemaakt moeten worden."

"Een keuze bijvoorbeeld tussen het terugdringen van de omvang van de overheid of het doorschuiven van de kosten naar burgers en bedrijven. Het zal een mix van beide worden. De kracht van onze economie moet daarbij vooropstaan. Daarom moeten we heel voorzichtig zijn met lastenverhoging.''

De Jager

De overheid zal de komende jaren de tering naar de nering moeten zetten en veel minder moeten uitgeven dan nu.

Dat stelt demissionair minister Jan Kees de Jager (Financiën) in een eerste reactie. ''Vandaag laat het CPB zien hoe serieus de problemen met de overheidsfinanciën zijn. De balans tussen inkomsten en uitgaven is door de crisis langdurig verstoord. Als we zo doorgaan geven we veel meer uit dan we binnenkrijgen.''

Doe-kabinet

De voorspellingen van het Centraal Planbureau (CPB) laten zich volgens D66-leider Alexander Pechtold lezen als een vacature. ''Nederland zoekt een doe-kabinet'', aldus Pechtold.

''De boel de boel laten is geen optie. De politiek moet ontwaken uit haar hervormingsslaap en eerlijk zijn over de grote opdracht waarvoor we staan.''

Hervormingen

D66 wil niet alleen bezuinigen, maar vooral ook structurele hervormingen doorvoeren en de economische groei verhogen door te investeren in kennis en onderwijs.

''We moeten ervoor zorgen dat er meer mensen aan het werk komen door onze arbeidsmarkt te hervormen. Bovendien moeten we onze jongeren zo opleiden dat ze aan het werk komen en onze ouderen zo bijscholen dat ze aan het werk blijven. We moeten de koek groter maken in plaats van een steeds kleinere koek te verdelen.''

PvdA

De PvdA wil het enorme overheidstekort ''sociaal en solide'' oplossen en daarbij niet de rekening neerleggen bij de meest kwetsbaren in de samenleving. Behoud van werkgelegenheid is een belangrijk uitgangspunt, zei PvdA-Tweede Kamerlid Paul Tang dinsdag in een reactie op de CPB-cijfers.

''We gaan de strijd aan met partijen die door hard te bezuinigen de werkloosheid laten oplopen, zoals het CDA, of die de kwetsbaren raken, zoals de VVD'', aldus Tang. Volgens hem blijkt uit het CPB-overzicht dat door het beleid van de vorige minister van Financiën Wouter Bos 150.000 banen zijn behouden.

Een deel van de bezuinigingen kan gehaald worden uit de voorstellen van het gevallen kabinet. Tang somt ze op: ''AOW, eerlijk delen bij de zorgpremies, villabelasting, kijken naar de overheidsbureaucratie, fiscale subsidies op de eigen woning en de salarissen van medisch specialisten."

CDA

Voor het CDA zijn fundamentele maatregelen nodig om de overheidstekorten aan te pakken. De uiteindelijke opgave zal waarschijnlijk hoger liggen dan het bedrag van 29 miljard dat het CPB dinsdag noemde, want het planbureau gaat nog uit lastenverhogingen. Daar is het CDA op tegen.

Dat zei Frans de Nerée, financieel specialist van de CDA-fractie, dinsdag in reactie op de CPB-cijfers. Hij wil in elk geval bezuinigen op het ambtenarenapparaat. Ook door scheefwonen in de woningmarkt aan te pakken, kan geld worden bespaard.

Een eigen risico in de zorg van 775 euro is voor het CDA ''erg hoog''. Geld is volgens het CDA in de zorg wel op te halen door meer efficiency. Het CDA wil de miljarden sneller bezuinigen dan binnen tien, vijftien jaar, de periode waar de PvdA aan denkt. ''Dat is pappen en nathouden.''

VVD

De VVD wil onder meer bezuinigen op de sociale zekerheid om de gigantische overheidstekorten aan te pakken. De liberalen willen ook hard snijden in de overheidsbureaucratie en ontwikkelingssamenwerking. Tornen aan de hypotheekrenteaftrek is voor de partij ''niet bespreekbaar''.

Dat zei VVD-Tweede Kamerlid Frans Weekers dinsdag in een reactie op CPB-cijfers over de Nederlandse economie. De VVD wil lastenverzwaring in de zorg teruggeven aan de burger, wat betekent dat de uiteindelijke bezuinigingsopgave nog forser wordt dan de 29 miljard die het CPB heeft berekend.

Evenwicht

''Drastisch hervormen'', is de oplossing, aldus Weekers. ''We willen een structureel begrotingsevenwicht. Geen zachte heelmeesters want die maken maar stinkende wonden.''

Hij vindt dat er in elk geval in de Wajong kan worden gesneden. Die uitkering voor mensen die al vanaf jong gehandicapt zijn kan worden gecombineerd met de bijstand. Ook het scheefwonen in de woningmarkt moet aangepakt, aldus de VVD.

SP

De SP wil de komende jaren voor 10 miljard euro ingrijpen om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Dat moet voldoende zijn om het overheidstekort binnen de Europese normen te krijgen. Dat zei fractievoorzitter Emile Roemer van de SP in de Tweede Kamer dinsdag bij RTL Z.

Een deel van de maatregelen zullen wat de SP betreft bezuinigingen zijn volgens Roemer. Maar de fractieleider wil ook voor een deel extra inkomsten voor de overheid genereren door de lasten voor hogere inkomens te verhogen.

Hij wees op een extra belastingschijf, het eigenwoningforfait en de hypotheekrenteaftrek. Verder pleitte hij voor een bankenheffing, zodat de rekening van de financiële crisis in zijn ogen ook bij de veroorzakers terechtkomt.

Linkse hobby's

De PVV wil het eerst snijden in ''linkse hobby's'' om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen. PVV-leider Geert Wilders doelt op ontwikkelingssamenwerking, de Europese Unie en het ambtenarenapparaat. Hij denkt daarmee miljarden aan besparingen binnen te halen.

De PVV is van plan zo min mogelijk ''bij de burger'' weg te halen, dus ''liever niet bezuinigen op zorg'', zei Wilders. Ook wil hij liever geen lastenverzwaring en als het even kan zelfs lastenverlichting. Ook door migratiebeperkende maatregelen denkt zijn partij veel geld te kunnen besparen.