Dijkobligaties leveren al eeuwen rente op

AMSTERDAM - De zeventiende-eeuwse financiering van een dijk langs de Lek levert de houders van de bijbehorende obligaties al bijna vierhonderd jaar rente op. "Symbolisch voor de strijd tegen het water, de financiële kracht van Nederland en het ontstaan van het kapitalisme," zegt beurshistoricus Cherelt Kroeze.

© anp

Kroeze is, als secretaris van de stichting die belast is met het erfgoed van de beurs, eigenaar van twee van de vijf nog bekende rentegevende certificaten, zogeheten rentebrieven.

Een van die obligaties, die vrijdag voor het eerst sinds lange tijd wordt tentoongesteld tijdens een open dag op de beurs in Amsterdam, werd in 1638 gekocht door het bestuur van een kinderweeshuis uit Utrecht. "Weeshuizen beheerden namens de kinderen veel kapitaal van de overleden, vaak rijke ouders", licht Kroeze toe.

Een detail van de Amsterdamse rentebrief uit 1638

Noord-Holland

Het geld werd geïnvesteerd in de uitbreiding en versterking van een 33 kilometer lange dijk, de 'Lekdijk Bovendams'. Zonder dat bouwwerk, dat al in de twaalfde eeuw werd aangelegd, zouden grote delen van Noord-Holland en Utrecht onderlopen.

"In Nederland ontwikkelde zich als eerste, naast de aandelenhandel, een systeem waarbij overheden en particulieren samenwerkten om waterbeheerprojecten te financieren", vertelt Kroeze. "Dat gebeurde vooral als er, na een overstroming bijvoorbeeld, snel extra geld nodig was. Een soort van poldermodel avant la lettre"

Kapitaalmarkt

Het toenmalige waterschap Lekdijk Bovendams deed in de 17e en 18 eeuw in totaal zo'n 50 keer een beroep op de kapitaalmarkt. Waar de meeste leningen in de loop van de tijd zijn ingelost, zijn er wereldwijd nog vijf rentebrieven bekend die nog steeds 'actief', oftewel rentegevend zijn.Een daarvan, met een nominale waarde van 1200 gulden, is sinds 1938 in handen van de beurs van New York.

'Wall Street' strijkt zo jaarlijks, dankzij een rente van 2,5 procent, omgerekend zo'n 15 euro op. De rentebrief van de Amsterdamse beurs (3200 gulden), levert jaarlijks nog 35 euro op.

Geen groot kapitaal, maar historisch blijken de stukken van grote waarde. Een rentebrief uit 1634 werd in 2000 voor 47.000 dollar geveild bij Christie's.

Afkopen

In principe zou het waterschap Stichtse Rijnlanden (de opvolger van het waterschap Lekdijk Bovendam) ook de eeuwigdurende lening uit 1638 kunnen afkopen. "Maar dat is zonde,"zegt Kroeze. "Dan zou de rentebrief alleen nog maar antiquarische waarde hebben".

Elke vijf jaar worden de rentebrieven nog 'geupdate' met de laatste rentebetalingen. Kroeze: "Deze certificaten staan echt symbool voor twee zaken waar Nederland altijd sterk in is geweest; de strijd tegen het water en duurzame financiële kracht waarbij meerdere mensen samen voor langere tijd kapitaal bij elkaar brengen."

En ze zijn volgens de historicus een voorbeeld van verantwoord ondernemen. "De leners namen voor lange tijd genoegen met een redelijke, maar niet al te hoge rente en droegen met hun investering bij aan de opbouw van hun land."