VS-inzage Europese bankverkeer van start

BRUSSEL - In de strijd tegen het internationale terrorisme gaat de Amerikaanse geheime dienst vanaf deze zondag ook bepaalde overschrijvingen van Europese bankklanten controleren. Het doel is om geldschieters van terreurnetwerken te ontmaskeren.

Na maandenlange debatten heeft de Europese Unie toegegeven aan de Amerikaanse wens. Toenmalig Europarlementslid Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) maakte in het parlement veel stampij om betere afspraken af te dwingen met het oog op de privacy van Europese burgers en bedrijven. Dat lukte, hoewel de VVD'ster toen al was overgestapt naar de Tweede Kamer.

Een verdrag regelt wat de Amerikanen precies mogen inzien. Het gaat om de namen van de afzenders en de ontvangers, hun banksaldi, het overgeschreven bedrag en de opmerkingen. Soms bevinden zich bij de opmerkingen handige aanwijzingen zoals telefoonnummers.

Overschrijvingen

De Amerikaanse controleurs richten zich vooral op overschrijvingen van Europeanen naar niet-Europese landen zoals Afrika of Azië. Vooral als het bedrag is bestemd voor terreurverdachten, zou dat geld naar de Taliban in Afghanistan kunnen gaan.

De Amerikaanse regering bezweert dat ze het niet heeft gemunt op de gewone EU-burger die geld binnen Europa overschrijft. Maar daar zit hem het probleem. Het Europese bankenconsortium Swift, dat alle overschrijvingen in Europa verzorgt, zegt zelf niet de overschrijvingen van een enkele persoon uit te kunnen filteren. De VS krijgen daarom grote bestanden met gegevens, bijvoorbeeld alle overschrijvingen van of naar Utrecht op een bepaalde dag van bepaalde personen. Of alle overschrijvingen van een week van Nederland naar Libanon.

Controle

Na het protest van het Europarlement kwam er een dubbele controle. Politiedienst Europol beoordeelt van elke aanvraag van de VS of die wel nodig is. Een EU-medewerker controleert vervolgens of de VS zich aan die afspraak houden en niet bijvoorbeeld in de financiën van bedrijven zitten te spioneren.

Kort na de aanslagen in de VS op 11 september 2001 hadden de Amerikaanse autoriteiten in het geniep al veel bankgegevens opgevraagd. Toen dat in 2006 bekend werd, ontstond veel ophef. Een nieuw akkoord moest de inzage goed regelen.

Akkoord

Het nieuwe akkoord geldt voor vijf jaar. Daarna kan het worden verlengd. De EU wil in de tussentijd een eigen systeem opbouwen zodat het zelf kan speuren in de massa bankgegevens.