Er zijn teveel consultants

Het begrip ‘consultant’ devalueert. Op elke straathoek is er tegenwoordig wel een te vinden. Voor ICT, de boekhouding, strategie, bedrijfsprocessen, HR, etc! Kunnen bedrijven en overheden dan helemaal niets meer zelf?

Luc Molenaar | partner ASI Consulting

We waren in ons kleine landje al wereldmarktleider in het voortbrengen van consultants, maar sinds de kredietcrisis hebben we er meer dan ooit. Onlangs raakte ik in gesprek met een aantal ex-bankmedewerkers. Deze mensen maakten zich niet zo druk om de toekomst. "Nee", werd er gezegd, "als ik geen andere baan kan krijgen, dan word ik toch gewoon zelfstandig consultant?" Alsof dit een soort ‘last resort’ was. Een vergaarbak voor al het ontastbare niet echte werk.

Hebben we in Nederland nu zoveel externe hulp nodig of is dit meer een cultuurkwestie? We zijn als Nederlander natuurlijk goed in vertellen hoe het moet, nietwaar? Maar als potentiele consultancy-koper wordt het toch steeds lastiger om de echt goede consultant te vinden want die zit verscholen zit in de massa.

Model

Natuurlijk hebben we de grote merken. Maar velen van hen houden nog vast aan het zogenaamde ‘leverage model’. U hebt er eigenlijk maar 3 nodig, maar krijgt er 10! En vaak meer dan de helft in juniorformaat, verscholen achter het consultancymerk als kwaliteitschild. Tja, of dat nu de weg is.

Laten we het ‘Consultancy 3.0’ noemen (2.0 was er al) en daaraan koppelen hetgeen we echt willen van adviseurs. In de eerste plaats is dit het leveren van werkelijke toegevoegde waarde. En dat is, of het leveren van iets (kennis, kunde) dat u zelf niet in huis hebt, of het ervoor zorgen dat u als klant het zelf kunt doen (en met name dit laatste).

Want laten we wel wezen: een consultant die vele jaren eenzelfde klus bij uw bedrijf doet…. is dat nog wel een consultant? Of is het meer een collega geworden? Waarom betaalt u dan alsnog een consultancy fee?

Transparantie

In de tweede plaats is er grote behoefte aan transparantie. Transparantie begint al bij de eerste offerte. Wat levert de consultant u nu echt en hoe krijgt dit zijn weerslag in de uitvoering en de bijbehorende urenadministratie en facturatie? Te vaak nog geloven bedrijven het wel en wordt er pas ingegrepen als het budget bijna op is. En dan is het te laat want de overschrijding ligt al op de loer en om dan het project nog af te blazen.

Verder is er behoefte aan een keurmerk. Consultant-zijn is een vrij beroep en met de grote groei is het vaak voor opdrachtgevers lastig de juiste persoon binnen te halen. Gelukkig is er in Nederland de Orde van Organisatiekundigen en –adviseurs (Ooa) en de Raad voor Organisatie-Adviesbureaus (ROA). Deze twee instanties hebben gedragscode en bijbehorende kwaliteitskenmerken. Hier wordt op getoetst en er is zelfs een soort tuchtrecht.

Adviseurs en bedrijven kunnen niet zomaar lid worden en men probeert het niveau van haar leden middels continue ontwikkeling hoog te houden. Gek genoeg, wordt hier door opdrachtgevers nog weinig naar gevraagd. In mijn ogen een gemiste kans. Lid zijn zegt natuurlijk niet alles, maar het geeft wel een indicatie voor kwaliteit (net als het ISO-keurmerk dit doet).

Waarde

Nu ben ik zelf ook consultant. En als ik het van de consultant-kant bekijk, speelt eigenlijk precies hetzelfde. Onze consultants zouden niet gelukkig worden van langdurige eentonige opdrachten zonder enige vorm van toegevoegde waarde voor de opdrachtgever. Het klassieke blauwe rapport dat in de bureaula van de manager verdwijnt… dat wil toch niemand geschreven hebben?

Echte waarde toevoegen is de klant laten bewegen in de juiste richting en hem of haar dusdanig te voorzien van kennis en middelen dat de klant in staat is de positie die is bereikt, te behouden. En dit laatste zonder consultants.