Gezichtsverlies Rabobank

Rabobank koketteert in allerhande reclame-uitingen te pas en te onpas met de AAA-rating die het als één van de weinige banken heeft. De twijfel aan de stabiliteit van het financiële systeem en de financiële instellingen leek de bank niet te deren.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Sterker nog, men profileerde zich meer en meer als een rots in de branding die zonder noemenswaardige problemen door de moeilijke tijden zou komen.

Risico
De praktijk is Rabobank echter wat minder gunstig gestemd. Natuurlijk zijn de gemiddelde bankbalans en een particuliere beleggingsportefeuille niet direct met elkaar vergelijkbaar, maar het zegt wel iets over de selectieve wijze waarop met risico wordt omgegaan. Als vermogensbeheerder krijg ik regelmatig portefeuilles onder ogen die door private bankers dan wel adviseurs van Rabobank zijn ingericht en waarvoor beleggers adviezen krijgen, dan wel waarvoor het beheer wordt gevoerd.

Net als de overige grootbanken overigens, grossiert Rabo in eigen producten. Bij de categorie obligaties zijn niet alleen ledencertificaten ondergebracht, maar ook mandjes met verpakte leningen, de zogenaamde collateralized debt obligations (CDO’s).

Leningen
Deze werden onder de ‘veilige’ Rabo-naam op grote schaal aan de man gebracht. Bij het securitiseren van kredieten krijgen beleggers de leningen plus het risico overgedragen, waardoor er bij de uitgevende instelling middelen vrijkomen die opnieuw kunnen worden uitgezet. Deze gesecuritiseerde obligaties blijken echter veel meer risico’s te bevatten dan de hoge waardering die kredietbeoordelaars er aan hadden gegeven, deed vermoeden.

Na het uitbreken van de kredietcrisis kwam ook de klad in deze markt. Beleggers die normaliter koper waren van dergelijk schuldpapier lieten het afweten. Degenen die er wel in wilden beleggen eisten zeer hoge rendementen, waardoor het voor banken voordeliger werd (commerciële) hypotheken, en dus ook de risico’s waarmee deze gepaard gaan, op de balans te houden. Risico’s werden niet langer doorgeschoven naar een grote groep beleggers.

Hypotheek
Dat het ogenschijnlijk braafste jongetje van de klas ook maar een financiële instelling is als alle andere is, zij het zonder beursnotering, werd eveneens duidelijk bij de ophef rond de OpMaat Hypotheek die aan zo’n 100.000 klanten is verkocht. Ook hier was overduidelijk sprake van verborgen extra kosten. Onder meer in het Consumentenprogramma Radar is hier uitgebreid aandacht aan besteed.

Ondanks dat het zo klaar is als een klontje blijven officials van de Rabobank glashard ontkennen en stellen dat de bank: ‘bij de verkoop en advisering van de OpMaat Hypotheek correct heeft gehandeld’. Desondanks gaat men wel tot een schadevergoeding over…

Betalingsproblemen
Kredietbeoordelaar Standard & Poor’s verwacht dat Rabobank, net als meer Europese banken, de komende tijd nog wel eens te maken zou kunnen krijgen met relatief grote verliezen op leningen, omdat meer en meer bedrijven en consumenten als gevolg van de zwakke economische omstandigheden met betalingsproblemen zullen gaan kampen.

Eerder liet Strauss-Kahn, de voorzitter van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), al weten dat er nog steeds enorme potentiële verliezen verborgen zitten in de balansen van de Europese banken. Als mogelijke voorbode op het verlagen van de creditrating verlaagde men daarom de outlook voor de kredietwaardigheid van Rabo van stabiel naar negatief. Moody’s ging jongstleden oktober al over tot een dergelijke maatregel.

Rabobank is er veel aan gelegen de AAA-status te behouden, zoveel is wel duidelijk. Verlaging van de kredietwaardering houdt immers hogere financieringskosten in, om over het gezichtsverlies nog maar niet te spreken. Dan kan het belerende vingertje immers niet meer te pas en te onpas worden opgestoken.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer.