Slap hypotheekrenteaftreksel

Renteaftrek: De overheid als een hypotheekdealer en de huizenbezitter als schuldjunkie.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Over het al dan niet aanpakken van de hypotheekrenteaftrek is al veel gezegd en geschreven. Toch kan ook ik het niet laten mijn mening over deze kwestie te ventileren. Waarom? Ik verbaas mij vooral over de manier waarop de discussie in de aanloop naar de vervroegde verkiezingen wordt gevoerd.

In het kamp van de voorstanders van het handhaven ervan lijkt de hypotheekrenteaftrek bijna letterlijk een heilig huisje, waaraan op geen enkele manier mag worden getornd. Zo wordt er bij voorkeur hel en verdoemenis gepredikt bij aantasting van de hypotheekrenteaftrek en lijkt een aantal politieke partijen vooral uit op electoraal gewin.

Onder het motto ‘bij ons is uw hypotheekrenteaftrek veilig’ wordt bij ongeruste huizenbezitters ingespeeld op onderbuikgevoelens. Politiek links betitelt de hypotheekrenteaftrek bij voorkeur als subsidie aan de rijken en deze dient in haar ogen dan ook vooral bij die groep te worden aangepakt.

Op slot

Hoe het ook zij, de woningmarkt in Nederland zit volledig op slot. En dat is niet alleen het gevolg van de huidige crisis. De afgelopen decennia heeft het politieke spectrum, van links tot rechts, een soort van Sinterklaas gespeeld op de koop- en huurmarkt. Huursubsidies en –toeslagen, hypotheekrenteaftrek, het kon allemaal niet op.

Men is er echter volledig aan voorbij gegaan dat deze stimulerende maatregelen de marktwerking van vraag en aanbod langzaam maar zeker steeds meer gingen domineren. Zo werden constructies rond de financiering van de eigen woning vooral ingegeven door eventuele belastingvoordelen en veel minder op basis van een verantwoorde draagkracht. De moraal van het verhaal is dat dit voordeel echter vooral verdween in de zakken van tussenpersonen, banken en verzekeraars…

Dubieus

De overheid heeft met een bont pakket van subsidies en heffingen, waarvan het totale effect onduidelijk is, een dubieuze rol gespeeld op de woningmarkt. Feitelijk heeft men hiermee bijgedragen aan het opdrijven van de huizenprijzen en de burgers er toe aangezet om vooral zo veel mogelijk te lenen en het aflossen zo lang mogelijk uit te stellen. Je bent immers een dief van je eigen portemonnee als je daar geen gebruik van maakt.

Een perverse prikkel noemt men zoiets. De overheid als een soort hypotheekdealer en de huizenbezitter als schuldjunkie. Als gevolg hiervan is de financiële weerbaarheid van de burger sterk ondermijnd. Toch leek niemand hier zich wat van aan te trekken. Zolang alles namelijk goed gaat is het onderhavige risico immers slechts een theoretisch gegeven.

Agenda

Tijdens de vorige verkiezingen heeft de PvdA nog geprobeerd de beperking van de hypotheekrenteaftrek op de politieke agenda te krijgen. Ondanks dat er toen nog geen sprake was van een diepe economische crisis en een woningmarkt in zwaar weer keek de politieke meerderheid de andere kant op. Er kon geen sprake van zijn dat de hypotheekrente zou worden aangepakt! En zo geschiedde.

De tijden zijn echter veranderd. Is de huidige economische crisis een geluk bij een ongeluk om hervormingen op de woningmarkt te kunnen doorvoeren? Je zou het bijna zeggen. De noodzaak tot bezuinigingen bij de overheid als deugd voor de woningmarkt!

De meeste politieke partijen zijn inmiddels met plannen gekomen om de verstarde woningmarkt aan te pakken. In al deze plannen staat de, al dan niet gedeeltelijke, afschaffing van de hypotheekrenteaftrek centraal. De afbouwperiode verschilt, maar is in alle gevallen lang genoeg om negatieve effecten voor de markt zo veel mogelijk te beperken.

Noodzaak

Toch zijn niet alle politiek partijen doordrongen van de noodzaak tot hervormingen op de woningmarkt. Zie hier onze politieke ‘huis’vrienden van CDA, PVV en VVD. Dat de VVD zo krampachtig vasthoudt aan de hypotheekrenteaftrek is opmerkelijk. Van de liberalen met ‘laisser faire, laisser passer’ als politiek uitgangspunt zou je juist verwachten dat men overheidsingrijpen dat de marktwerking beïnvloedt zo veel mogelijk tracht te beperken.

Om electorale redenen en de huidige politieke omstandigheden geeft men er echter blijkbaar meer de voorkeur aan ‘laisser subventionner’, ofwel lang leve de subsidiekraan. Over populisme sproken…

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar.