Symboolpolitiek

Er zal een Europese bankbelasting komen. De besluitvorming ging niet van een leien dakje en is naar mijn mening, mosterd na de maaltijd. Er zijn al tientallen miljarden het financiële systeem ingepompt om het bankwezen overeind te houden.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Het idee van de bankbelasting, waarvan nog niet bekend is hoe deze concreet vorm zal krijgen, is dat banken zo meebetalen aan het oplossen van de financiële crisis. Tevens moeten ze zo een bijdrage leveren aan het voorkomen van toekomstig overheidsingrijpen.

Maar of dit nu de juiste weg is om in de toekomst financiële crises te voorkomen? Zelf zie ik meer in het verhogen van de kapitaaleisen, waardoor banken verplicht worden hun buffers te versterken en de solvabiliteit en liquiditeit te vergroten.

Nadeel

De reserve die door de te innen belastingen ontstaat, zou ervoor moeten zorgen dat banken voortaan onderling hun problemen oplossen en dat de belastingbetaler hier niet meer voor hoeft op te draaien. Waarschijnlijk werkt de invoering van een dergelijke maatregel echter eveneens in het nadeel van het grote publiek.

Niet voor niets waarschuwt de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) dat het invoeren van een bankbelasting voor klanten alleen kostenverhogend zal werken, omdat de kosten van deze belasting op hen zullen worden afgewenteld. Verder geeft de NVB aan dat iedere euro meer aan kosten tot gevolg heeft dat de kredietruimte verder beperkt wordt.

Stress

Een andere kogel die eindelijk door de kerk is, is dat de uitslagen van de stresstest van individuele Europese banken half juli zullen worden gepubliceerd. Het idee hierachter is om het vertrouwen van het publiek en beleggers in banken te laten toenemen. In grote lijnen komt het erop neer dat men zo kan laten zien hoe sterk het weerstandsvermogen van banken is.

Het idee is dat hoe beter een bank uit het model met allerlei ingebouwde voorwaarden en economische scenario’s komt, hoe beter zij gewapend is tegen moeilijke tijden.

Slagen

Met het openbaar maken van de resultaten moet transparantie worden bewerkstelligd, al vallen of staan de resultaten natuurlijk met de aannames die worden gedaan. Daar komt nog eens bij dat de uitvoerders van de stresstest er bijna wel voor moeten zorgen dat alle banken die eraan onderworpen worden, ook slagen voor deze test. Immers, de eerste bank die er niet doorheen komt, verliest het vertrouwen en zal dan echt failliet gaan.

Begrijp me niet verkeerd, stresstesten zijn wel degelijk belangrijk, maar bij het publiceren van de resultaten plaats ik mijn vraagtekens. Eigenlijk is deze aankondiging dus meer een vorm van PR dan iets anders.

Spanje

Dat Spanje half juli de resultaten van de stresstest wil publiceren is niet zo verwonderlijk. De Spaanse toezichthouder is in het verleden erg conservatief geweest. Bovendien heeft zij als enige financiële waakhond in Europa in goede tijden banken verplicht grote reserves aan te leggen. Mede daardoor hebben Spaanse banken geen miljardenverslindende afschrijvingen op Amerikaanse subprime-leningen hoeven doen en konden eventuele verliesposten eenvoudiger worden opgevangen.

Tot grote verrassingen zullen de uitslagen van de stresstest niet leiden. Vorig jaar zijn 22 grensoverschrijdende banken in de Europese Unie al eens aan een dergelijk onderzoek onderworpen waaruit bleek dat zij niet failliet zouden gaan als de economische omstandigheden verder zou verslechteren.

Kwetsbaar

De Europese financiële situatie is sinds die tijd echter wel veranderd. De kredietwaardigheid van de diverse Europese overheden en de verhandelbaarheid van hun schuldpapier kan een complicerende factor worden.

Veel belangrijker dan de uitslagen van de stresstest is volgens mij dan ook tegen welke voorwaarden Europese banken zich in de toekomst kunnen financieren. Hoe lager de (toekomstige) rentelasten en dus de kostenstructuur, hoe beter het is. De huidige aangekondigde maatregelen lijken dan ook vooral een kwestie van symboolpolitiek.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp