Euro tot mislukken gedoemd?

De euro maakt turbulente tijden door. Waar nog maar enkele jaren geleden er volop geluiden opgingen de euro ten koste van de dollar tot rekeneenheid en wereldmunt te promoveren, is die discussie volledig gestopt toen de recessie zich aandiende en zich de grote verdeeldheid binnen Europa openbaarde.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

De renteverschillen tussen de verschillende landen waar de euro als betaalmiddel wordt gebruikt, zijn groot. Waar tienjarige Duitse staatsobligaties handelen op een effectief rendement van ongeveer 2,25 procent, moeten Ierland en Portugal zo’n 460-465 basispunten meer betalen en Griekenland wel 850 basispunten.

Er gaan zelfs geluiden op Griekenland maar uit de euro zou moeten treden of dat er één euro voor noordelijke en één voor zuidelijke landen zou moeten komen. In deze laatste zouden zich dan de zwakke broeders van de eurozone moeten verenigen, omdat nu de euro uitgehold zou worden.

Overgang

Het is nog maar de vraag of de tegenwoordige situatie wezenlijk anders is dan die ten tijde van de overgang naar één Europese munt. Bij het aangaan van de euro waren er drie arme landen, te weten Spanje, Portugal en Griekenland.

Doordat de landen die participeerden in de euro als één groot euroblok werden gezien en niet meer als individuele staten, konden de minder kapitaalkrachtige landen ineens tegen veel lagere rentetarieven geld op de kapitaalmarkt aantrekken, dan ze op eigen houtje voor elkaar zouden hebben gekregen.

Giftig

Er ontstond een giftige combinatie van een explosie van investeringen, een stijgende binnenlandse vraag en toenemende importen. Helaas lokt een lage rente ook vaak verkeerde investeringen uit, omdat investeringscriteria minder strikt worden gehanteerd.

Met uitzicht op een hoger rendement lokte de groeiende tekorten op de lopende rekening veel buitenlands kapitaal, waardoor deze landen tot het ‘Wirtschaftswunder’ van het afgelopen decennium uitgroeiden.

Andersom geldt eenzelfde verhaal en daardoor kenden bijvoorbeeld Nederland, Duitsland en Frankrijk een lage economische groei. Hebben we het daarom allemaal niet over onszelf afgeroepen en zijn we nu niet min of meer tot elkaar veroordeeld?

Biljetten

In 1992 werd in Maastricht besloten tot de definitieve invoering van de euro en sinds 1999 worden de koersen van aandelen, obligaties en opties in euro’s weergegeven. Op 1 januari 2002 werden de euro munten en bankbiljetten gelijktijdig ingevoerd in twaalf landen van de Europese Unie (ding flop bips, u weet het vast nog wel).

Om de begrotingsdiscipline van de landen die de euro invoerden en daarmee de hardheid van de euro te verzekeren werd het Stabiliteitspact afgesloten. Hierin werd bepaald dat de participerende landen een maximaal financieringstekort van 3 procent mogen hebben en dat de staatsschuld lager moet zijn dan 60 procent.

Speelbal

Daarnaast werd de ‘no bail out-clausule’ van kracht. Hiermee moest worden voorkomen dat lidstaten zouden opdraaien voor elkaars financiële nood. Door de economische crisis en de sterk opgelopen financieringstekorten bij alle EU-landen, lijkt het Stabiliteitspact terzijde geschoven en vooral verworden tot een speelbal van politieke belangen.

En van de ‘no bail out-clausule’ is ook weinig terecht gekomen gezien het financiële noodpakket van maximaal 750 miljard dat eurolanden met grote schuldproblemen uit de brand moet helpen.

Schulden

De slechtste jongetjes van de euroklas blijken in de (economische) praktijk geen stap te zijn opgeschoten. En Europa zet het beleid voort om minder kapitaalkrachtige landen als Slovenië, Slowakije en vanaf 1 januari a.s. Estland tot het eurogebied toelaten.

Dat de schulden van een aantal van de voormalige Oostbloklanden lager zijn zegt niet zo veel, omdat zij zich bij de overgang van regime veelal failliet hebben laten gaan. Niet voor niets staat bijvoorbeeld Polen, waar het economisch gezien best aardig gaat, niet te trappelen om de euro als wettig betaalmiddel te introduceren.

Canada

Laten we voor de euro het Canadese voorbeeld met relatief autonome deelstaten en een gemeenschappelijke Canadese dollar voor ogen houden. Individuele lidstaten kunnen begrotingstekorten (tijdelijk) best hoger laten zijn, maar alleen als hier investeringen in bijvoorbeeld infrastructuur tegenover staan.

Zo wordt een land gedwongen te bouwen aan een betere toekomst in plaats van dat het wordt gedwongen te voldoen aan de criteria van het Stabiliteitspact en te bezuinigen door de botte bijl te hanteren.

Om de euro te laten overleven, is er dringend behoefte aan geloofwaardige strategieën. Het is daarom zaak dat Brussel pragmatisch leert denken en het hoofd koel houdt.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp