Dagje uit bij de fiscale rechter?

Het kabinet wil fiscale rechtszaken openbaar maken, maar dat zal de gang naar de rechter belemmeren.

© Arjan Thomassen

Door Arjan Thomassen

Wij, Nederlanders, plannen onze dagjes uit op basis van de weersverwachting. Wordt het droog en zonnig, dan zoeken we het strand, de attractieparken of de dierentuinen op.

Gaat het regenen, dan vluchten we massaal de meubelboulevards, de outletcentra of de bioscoop in. Als het aan onze wetgever ligt, kunnen we aan het laatste rijtje binnenkort ook de fiscale rechter toevoegen. Wat is het geval?

Openheid

De wetgever heeft een wetsvoorstel ingediend ten einde de beslotenheid van fiscale rechtszaken op te heffen. De horecabaas die nu door de belastingdienst aangeslagen wordt voor verzwegen zwarte omzet (de horecabaas is naar willekeur gekozen, u mag elke andere ondernemer daarvoor lezen), kan op dit moment nog achter gesloten deuren zijn robbertje met de belastingdienst uitvechten.

De mogelijkheid bestaat dat de uitspraak vervolgens, ongeacht wie er als winnaar uit de strijd komt, gepubliceerd wordt voor de geïnteresseerde goegemeente. In dat geval ook weer geanonimiseerd. Vervalt de beslotenheid, dan openen de deuren van de rechtszaal zich en stromen de dagtoeristen op een regenachtige dag mogelijk massaal binnen.

Waarborg

Waarom zouden we die beslotenheid nu willen wijzigen? Een van de argumenten die de wetgever daarvoor aanvoert, is dat openbaarheid van de zitting een waarborg is voor behoorlijke rechtspraak. Betekent dit dat er tot op heden geen behoorlijke fiscale rechtspraak is geweest?

Daarnaast is kenbaarheid en controleerbaarheid van hetgeen ter zitting voorvalt, een zwaarwegend algemeen belang. En hoe zit het dan met de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de bescherming van bedrijfsgegevens van de belastingplichtige?

Met andere woorden: is de privacy met betrekking tot zijn financiële aangelegenheden in het geding? Welk belang geeft de doorslag?

Ondergeschikt belang

Wat blijkt: het kabinet acht de privacy van ondergeschikt belang. Immers, in veel belastingzaken - denk bijvoorbeeld aan de parkeerbelasting - gaat het niet om in financieel opzicht delicate informatie.

Daarnaast is in veel belastingzaken het geschil beperkt tot een bepaald punt, waardoor een belastingplichtige niet zijn gehele ‘huishoudboekje’ of bedrijfsgegevens openbaar hoeft te maken.

En als de privacy toch in het geding is, kan de rechter uit eigener beweging of op verzoek van een of beide partijen, de deuren alsnog gesloten houden. Privacy gaat dan weer voor het algemene belang.

Belemmering

Willen we dit? Naar mijn mening zal het opheffen van de beslotenheid bij een fiscale procedure de toegang tot de fiscale rechter eerder belemmeren.

Mijn privacy is me lief en ik zal die zeker niet willen delen met mijn nieuwsgierige buurman (of welke willekeurige derde dan ook) die een regenachtig dagje graag droog in de rechtbank wil doorbrengen. Laten we het maar bij een ‘besloten feestje’ houden!

(Reacties op het wetsvoorstel zijn tot 26 mei 2011 te geven via www.internetconsultatie.nl.)

Arjan Thomassen is belastingadviseur bij Accredo Belastingadviseurs BV te Eindhoven en is daarnaast als parttime universitair docent Belastingrecht verbonden aan Maastricht University. Volg hem ook op Twitter.com/athomassen60.