Er zijn genoeg kansen om de duurzame economie daadwerkelijk van de grond te krijgen, betoogt Bernard Wientjes.

© ANP

Door Bernard Wientjes

Op 20 juni begint in Rio de Janeiro de grote VN-conferentie over duurzame ontwikkeling, Rio+20, twee decennia na de eerste VN-conferentie hierover. Nederlandse ondernemers, dinsdag en woensdag aanwezig tijdens een voorbereidende conferentie in Den Haag, vinden dat de slotverklaring van RIO+20 maximale steun moet geven aan ‘Groene Groei’ als het businessmodel voor de wereldeconomie om duurzame ontwikkeling voor iedereen te realiseren. 

Ik ben ervan overtuigd dat ondernemingen een leidende rol spelen in het tot stand brengen van een duurzame toekomst. Leiders van grote, wereldomvattende ondernemingen hebben laten weten dat ‘business as usual’ niet duurzaam is en daarmee geen optie voor de langere termijn.

Strategie van bedrijven moet stoelen op het concept van duurzaamheid in de breedste zin, zoals gedefinieerd in het Brundtland-rapport. Een houdbare balans tussen ‘people, planet and profit’. Waarbij het laatste woord ook staat voor ‘prosperity’, welvaart en welzijn.

Keten

Ik geloof sterk in de cruciale rol van bedrijven omdat zij actief zijn in de hele productieketen, van bron en productie tot en met de consumentenmarkt en als geen ander in staat zijn om maatschappelijke uitdagingen op te lossen. Bij ontwerp en inrichting van productieprocessen en producten wordt steeds meer rekening gehouden met de gevolgen voor de omgeving.

Bedrijven beseffen dat veel van onze natuurlijke bronnen eindig zijn en houden daar rekening mee. Recycling en waar het kan volledig hergebruik (‘cradle to cradle’) worden in sterk toenemende mate toegepast. Op die wijze levert de private sector praktische oplossingen voor ‘groene groei’, wat staat voor economische groei met respect voor de grenzen die onze planeet stelt.

Op die manier zorgen ondernemingen op duurzame wijze voor werkgelegenheid en welvaart voor de groeiende wereldbevolking. Zo kijken ondernemers naar duurzame ontwikkeling.

Nederland

Ik ben er trots op dat relatief veel wereldwijd opererende ondernemingen in de top van de ‘Dow Jones Sustainability Index’ in Nederland zijn gevestigd. Een groeiende groep ondernemingen heeft gemeen dat duurzaamheid de kern is van hun bedrijfsstrategie, hun fabrieken en rapportages. Niet alleen gericht op de eigen operaties, maar vaak ook op die van hun toeleveranciers en partners in de productieketens.

Hoewel er geen blauwdruk bestaat voor het bereiken van duurzaamheid, heeft hun businessmodel een aantal gemeenschappelijke kenmerken, naast de al genoemde focus op duurzaamheid in hun strategie en bedrijfsproces. Transparantie is een ander sleutelwoord.

Bedrijven kiezen duurzaamheidsdoelstellingen en rapporteren daar over. Belangrijkste
kenmerk is naar mijn smaak echter de nadruk die zij leggen op innovatie. Innovatie moet de brug slaan naar een duurzame economie.

R&D en innovatie leiden tot concrete verbeteringen die zich vertalen in meer toegevoegde waarde met minder gebruik van grondstoffen en energie, minder belasting van de omgeving en betere sociale omstandigheden over de hele keten. In dit verband doet het Initiatief Duurzame Handel fantastisch werk ten behoeve van het verduurzamen van belangrijke grondstofstromen.

Bio-based

Interessant is de ontwikkeling van een Bio-based economy. In Nederland werken bedrijven, wetenschap en overheid intensief samen in het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Doel is een economie die voor een groot deel gebaseerd is op natuurlijke bronnen als biomassa en biomassa reststromen.

Dat is een grote uitdaging, maar we zien grote mogelijkheden en veelbelovende ontwikkelingen. Biomassa moet op voorzichtige wijze worden ingezet: geen onverantwoord grondgebruik of ontbossingen en het mag de beschikbaarheid van voedsel niet in de weg staan. Als we dat doen, zal het leiden tot minder omgevingsbelasting en het scheppen van veel ‘groene banen’.

Gouden driehoek

Ik vertrouw erop dat de ‘gouden driehoek’, de samenwerking tussen bedrijven, wetenschap en overheid ‘groene groei’ oplevert door sectoroverschrijdende innovaties. Dat maakt mij optimistisch over de kansen een duurzame economie daadwerkelijk van de grond te krijgen.

Overheden kunnen en moeten dit ondersteunen met beleid en wetgeving die duurzaam ondernemerschap faciliteert. NGO’s kunnen helpen door kennis te leveren en door steun te organiseren bij consumenten en daarmee onderdeel worden van oplossingen in plaats van louter het vingertje opsteken als er iets mis gaat.

Regeringen kunnen zorgen voor een ondernemingsklimaat dat ondernemers uitdaagt, maar dat is niet genoeg. 'Publieke goederen' als klimaat, behoud van regenwouden en andere ecosystemen zijn van vitaal belang en een voorwaarde om onze planeet voldoende te laten voorbrengen en 9 miljard mensen op een welvarende manier in leven te houden.

Wereldwijd

Deze zogenoemde ‘global public goods’ kunnen alleen maar worden veiliggesteld met een goedwerkend mondiaal bestuur. ‘Global governance’ ontbreekt nog steeds en ondernemingen kunnen dit gat niet alleen opvullen.

Voorbeeld is het behoud van visvoorraden in de oceanen. Kleine vissers, noch de visindustrie kunnen dit voor elkaar krijgen.

Om zulke gemeenschappelijke goederen veilig te stellen hebben we internationale, afdwingbare afspraken tussen regeringen nodig. Ook dat zou RIO+20 moeten leveren.

Bernard Wientjes is voorzitter van ondernemingsorganisatie VNO-NCW