Spaarders zijn de klos

Overheden zitten met de handen in het haar. Hoe verlagen zij de schulden? De geschiedenis leert dat spaarders het kind van de rekening worden.

© HEK

Door Fred Huibers | HEK Value Funds

De economische crisis dreigde te ontaarden in een scenario zoals die van de jaren dertig. Jarenlange economische stagnatie met de bijbehorende massawerkloosheid.

Westerse overheden hebben alle zeilen bijgezet om te voorkomen dat deze nachtmerrie zich zou herhalen. Kapitaalinjecties en belastingvoordelen in combinatie met terugvallende inkomsten hebben ervoor gezorgd dat vrijwel alle westerse landen te maken hebben met een enorme schuldenlast.

Dat die last te hoog is en gereduceerd moet worden blijkt wel uit het verlies van de AAA-kredietbeoordeling van de Verenigde Staten en de hoge rente die veel Europese landen moeten vergoeden als zij trachten om aan nieuw geld te komen. Het is duidelijk dat er maatregelen nodig zijn om de onhoudbaar hoge schuldenlast te verlagen.

Opties

Een overheid heeft drie opties om dat voor elkaar te krijgen. Allereerst kan ze bezuinigen. Als de bezuinigingen groot zijn, komen twee nadelen om de hoek kijken. Allereerst remmen bezuinigingen de toch al fragiele economische groei. Ten tweede zijn politici huiverig om te hard te bezuinigen omdat zij verwachten dat dat hen stemmen gaat kosten.

Een tweede optie is om de groei te stimuleren. Meer groei betekent meer belastinginkomsten. Het probleem is dat overheden dat al geruime tijd proberen en dat de munitie uitgeput begint te raken om dit beleid voort te zetten.

De derde optie is (tijdelijk) niet aan de betalingsverplichtingen te voldoen. Dit klinkt onwaarschijnlijk maar in het geval van bijvoorbeeld Griekenland is dit niet langer een taboe. Voor landen die hun kredietwaardigheid beschermen als ware het een heilige koe, is het echter geen optie.

Geschiedenis

Er is echter nog een beproefde manier om de schuldenlast te verlagen. Na de Tweede Wereldoorlog hadden de meeste westerse landen schuldenniveau’s die vergelijkbaar zijn met de huidige.

Door jarenlang – middels bankregulering – de rente die spaarders konden ontvangen (na aftrek van inflatie) negatief te houden, is de schuldenlast flink teruggebracht.

In de periode 1945-1955 daalde op die manier de schuldenlast van de Verenigde Staten van 116 procent naar 66 procent van het nationaal inkomen. In het Verenigd Koninkrijk was de daling van 216 naar 138 procent.

Regulering

Er zijn aanwijzingen dat de geschiedenis zich gaat herhalen. De recent ingestelde bankregulering Basel 3 stimuleert banken om hun middelen uit te zetten in staatsobligaties in plaats van andere leningen.

En dat terwijl de rente die betaald wordt op bijvoorbeeld Amerikaanse, Britse en Duitse (en ook Nederlandse) staatsobligaties –na aftrek van inflatie – negatief is. Een kat in het nauw maakt rare sprongen. Omdat die kat waarschijnlijk nog jarenlang in het nauw blijft, is het waarschijnlijk dat de spaarder nog jarenlang de klos is.

Fred Huibers is partner bij HEK Value Funds