Alle Menschen werden Brüder

Het nieuwe Duitse Wirtschaftswunder lijkt geen grenzen te kennen. Vorig jaar groeide de economie volgens de eerste raming met 3,6 procent, het hoogste percentage sinds de hereniging van Oost- en West Duitsland in 1990.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Niet zo verwonderlijk dus dat Duitse ondernemers de toekomst nog nooit zo zonnig tegemoet hebben gezien als nu. Onlangs bereikte het vertrouwen in de eigen economie, gemeten door onderzoeksinstituut Ifo, met een stand van 110,3 de hoogste stand ooit.

De Duitse industrie profiteert niet alleen van een beginnend herstel van de binnenlandse vraag, maar ook volop van de toenemende bestedingsdrang in groeilanden als India en China. Denk alleen al aan China, waar de (Duitse) auto’s niet aan te slepen lijken.

Of deze ontwikkeling in de toekomst in de hoogste versnelling zal doorgaan is de vraag, nu de Chinese autoriteiten de ongebreidelde aanwas van nieuwe auto’s probeert in te perken. Zo organiseert Peking binnenkort een loterij, waarbij zo’n 200.000 autobezitters meedingen naar ‘slechts’ 17.500 beschikbare kentekens.

Consument

Maar, daar is de Duitse industrie niet alleen afhankelijk van. Omdat de Duitse consument zich weer aan de bestedingskant meldt nu de angst voor werkloosheid afneemt en de bedrijfsinvesteringen aantrekken(Audi bijvoorbeeld investeert de komende jaren ruim 11,6 miljard in fabrieken, de ontwikkeling van nieuwe modellen en technologieën), zal naar verwachting in de eerste helft van dit jaar de industriële productie in Duitsland terug zijn op het niveau van voor de crisis.

Hoewel de Duitsers op het juiste moment op de juiste plaats lijken te zijn, is het huidige economische succes de Duitsers zeker niet aan komen waaien. Volgens een studie van onderzoeksbureau IWH heeft de Duitse hereniging de belastingbetaler bij benadering zo’n 1,3 biljoen euro gekost. Aan de Duitse arbeiders zijn enorme loonoffers gevraagd.

De OESO heeft becijferd dat de loonkosten in de periode tussen 2000 en 2007 in Duitsland met 8 procent zijn gedaald. Ter vergelijk: in Spanje en Griekenland stegen deze in die jaren met 23 procent, in Italië met 20 procent, in Frankrijk met 2 procent en in België en Nederland met 3 procent.

Arbeid

Daardoor werden de kosten per eenheid arbeid ten opzichte van andere landen in de eurozone sterk verlaagd. Gecombineerd met een stijging van de arbeidsproductiviteit en een belastingverlaging voor ondernemingen leidde dit tot een sterke concurrentiepositie en kon Duitsland als geen andere lidstaat van de eurozone meeliften op de sterke groei van de opkomende economieën. De verzwakte euro en lage rente speelden het land nog eens extra in de kaart.

Het is dan ook niet zo verwonderlijk dat Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, zich haast te zeggen dat de huidige Duitse economische successen zonder de euro en de Europese interne markt niet mogelijk geweest zouden zijn.

Daar zit natuurlijk een kern van waarheid in, zeker als we in de beschouwing betrekken dat vorig jaar 63 procent van de Duitse export naar EU-lidstaten ging en dat 40 procent van alle uitvoer bestemd was voor landen in de eurozone. Hij koppelt hier min of meer de claim aan dat hij van Duitsland daarom de nodige solidariteit verwacht wat betreft het noodfonds voor de euro.

Reserve

De reserves die Duitsland ten opzichte van het verhogen van het noodfonds van de euro houdt, zijn vanuit Duits perspectief niet vreemd. Het land hamert keer op keer op de noodzaak van een strengere begrotingsdiscipline en hogere bezuinigingen in plaats van het ongebreideld blijven verlenen van steun aan de zwakke broeders. Duitsland draagt dan ook nog altijd het trauma van de hyperinflatie van de dertiger jaren van de vorige eeuw met zich mee.

Er is de Duitsers veel aan gelegen de geldontwaarding onder controle te houden nu de eerste tekenen van inflatie in eigen land duidelijk waarneembaar zijn. Natuurlijk hebben Duitse ondernemingen fors gesaneerd en wat betreft hun investeringen kunnen zij profiteren van de lage rente.

Maar, nu er nog minder dan drie miljoen werkzoekenden zijn, de laagste stand sinds de hereniging, en het aantal nieuwe banen groeit, dreigt er krapte op de arbeidsmarkt te ontstaan en neemt het gevaar van looneisen toe. Dat kan inflatie in de hand werken.

Inflatie

In het geval van een loon-prijsspiraal ontstaat pas echt inflatie, niet bij stijgende grondstofprijzen. Als de ECB de rente voorlopig laag houdt om zwakke eurolanden een helpende hand te bieden, kan dit dus erg in het nadeel zijn het nieuwe Duitse Wirtschaftswunder.

Alle mensen in de eurozone zijn dan wel gelijk, maar steeds meer dringt de vraag zich op tegen welke prijs?

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp