Ken uw klant

Beleggers krijgen van de AFM een waslijst van risico- en beleggingsinformatie te verteren, die hen schijnzekerheden voorspiegelen.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Er is een financiële crisis (geweest) en veel belegger zitten nog op de blaren. Het moet beter, daar is iedereen het wel over eens.

Na de banken en pensioenfondsen, de keurige maar o zo dure en ondoorzichtige levensverzekeraars worden opmerkelijk genoeg (nog) gespaard, zijn de vermogensbeheerders aan de beurt. Ook zij hebben gefaald: ze geven onvoldoende informatie over de beleggingen en risico’s achter hun risicoprofielen.

Orde

Om orde in de brij van beleggingsprofielen te scheppen heeft de AFM met ‘de leidraad informatie over risicoprofielen’ nog een taak toegevoegd aan haar al omvangrijke functiepakket; die van belegger. Daarbij is de AFM misschien wel geïnspireerd door haar grote broer, DNB, die de pensioenfondsen dwong om hun portefeuilles dicht te timmeren toen de rente en aandelenmarkten op hun dieptepunt stonden.

Natuurlijk is het goed als de toezichthouder individuele beleggingsinstellingen aanspreekt op hun informatievoorziening als deze in haar optiek ontoereikend is. Maar de nu aanbevolen informatieverstrekking aan consumenten over het risicoprofiel en de daaraan wel (en niet) gekoppelde beleggingen is misplaatst.

Keurslijf

De richtlijnen zijn niet in het belang van de vermogensbeheerder die in een keurslijf wordt geperst. Maar, en dat is wellicht nog belangrijker, zijn zij ook zeker niet in het belang van de meeste consumenten. Zij krijgen op hun beurt een prefab waslijst van risico- en beleggingsinformatie te verteren, die hen schijnzekerheden voorspiegelen. Het uitputtend benoemen en beschrijven van risico’s betekent namelijk niet dat ze onder controle zijn.

Illustratief in dit licht is de risicowijzer: voor consument toch het belangrijkste plaatje tussen de verplichte informatiebrij. De uitslag van de wijzer wordt beïnvloed door de historische (onderlinge) volatiliteit en samenhang van rendementen van 17 standaard beleggingscategorieën.

Hoe snel de regelgever is ingehaald door de realiteit blijkt wel uit het gegeven dat, in ieder geval volgens mij bedrijfsobligaties in de voorzienbare toekomst minder risicovollere beleggingen zijn dan al het euro staatspapier (risicovrije rentevoet!).

Prijzen

Nu heb je obligaties en obligaties en er zijn tijden dat je er niet genoeg van kunt hebben, maar dat is nu waarschijnlijk niet het geval. Wereldwijd loopt in belangrijke regio’s het prijspeil fors op of is er nog steeds sprake van ongebreidelde geldgroei die de economische groei vele malen overstijgt.

Dat geld leidt vroeger (China, India, Brazilië) of later (Verenigde Staten, Europa) voor inflatie. En inflatie leidt tot stijgende renteniveaus en dus dalende obligatiekoersen. Dit vindt eerst en vooral plaats in het schuldpapier uitgegeven door overheden die verreweg de hoogste financieringsbehoefte hebben.

Spreiding

Pleit ik hiermee voor beleggen in louter en alleen aandelen? Nee, spreiding blijft geboden, al was het alleen maar omdat je nooit zeker kan weten waar morgen en overmorgen het beste rendement vandaan komt.

Gegeven de huidige marktomstandigheden beleg ik het vermogen van mijn cliënten echter nu in aandelen of obligaties van financieel solide ondernemingen, dan dat ik alles op rekening courant zet: kans op meer rendement, maar vooral veel veiliger.

Opmars

De omgeving voor aandelenbeleggers blijft heel aardig, zelfs na hun forse opmars sinds maart 2009. Als ik me beperk tot Amerikaanse en Europese aandelen, dan zijn de winsten bovengemiddeld en hun waarderingen historisch bezien minder dan gemiddeld.

Als gevolg hiervan is het dividendrendement hoog en bedraagt de gemiddelde risicopremie 6 procent. Natuurlijk zijn er donkere wolken, die zijn er altijd.

Klap

Door de al eerder genoemde rente- en inflatiedruk kunnen ook aandelen een klap krijgen van de euro en overheidsschuldencrisis. Maar laatstgenoemde dreiging is nu feitelijk minder dan een jaar terug: het probleem is onderkend, er wordt aan gewerkt. Het is minder onbekend en dus minder onzeker.

Mag ik als vermogensbeheerder de afweging tussen risico en rendement daarom zelf maken? Dat is mijn taak, niet van een toezichthouder die daarmee nadrukkelijk op de stoel van de belegger plaatsneemt.

Profielen

De consument heeft nu te maken met verschillende beleggingsinstellingen die onderling andere profielen hanteren. Ja, dat kan verwarrend zijn. Maar, belangrijker is dat die verschillen hem duidelijk maken dat vermogensbeheerders verschillend denken over risico en rendement.

Hij zal bewust of onbewust ervaren dat hij hier niet te maken heeft met exacte wetenschap en zekerheden, maar met onzekerheden en met modellen gebaseerd op veronderstellingen waarover hij in gesprek kan of moet gaan met zijn vermogensbeheerder.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp