Onder moeders paraplu

Hoe zeer de werknemers van MSD, het voormalige Organon, ook op een goede afloop hadden gehoopt, op het laatste moment trok moederbedrijf Merck de stekker uit de gesprekken met een mogelijke overnemende partij.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Aanvankelijk hadden directie, ondernemingsraad en raad van commissarissen tot eind 2010 de tijd gekregen om met alternatieven te komen voor de Nederlandse activiteiten van het bedrijf.

Tijden veranderen nu eenmaal, maar die bieden altijd weer nieuwe kansen, als één bedrijf dat inmiddels aan den lijve heeft ondervonden is het wel MSD. Oorspronkelijk zou AkzoNobel uiterlijk begin 2007 Organon afsplitsen en maximaal 30 procent van de aandelen naar de beurs brengen.

Vervolgens werd Organon in maart van dat jaar voor 11 miljard euro in contanten aan de Amerikaanse farmaceut Schering Plough verkocht. Precies twee jaar later fuseerde Schering Plough met Merck en ging de combinatie onder naam van laatstgenoemde verder. In plaats van stabiliteit in het grotere geheel leverde het voor MSD veel onzekerheid op.

Werkgelegenheid

Juli vorig jaar moesten toenmalig premier Balkenende en minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven, van de werknemers al praten met de leiding van Merck om zo kennis en werkgelegenheid voor Nederland te behouden.

Onder druk van hem en diverse andere partijen werd toen tot een heroriëntatie besloten. Bijna een jaar later is er echter nog niets veranderd. De rechter wordt weer van stal gehaald en dus lijkt zich een herhaling van zetten te voltrekken.

Op het eerste gezicht is de Nederlandse overheid in de vorm van minister van Economische Zaken Maxime Verhagen vooral bezig met pogingen de huidige situatie in stand te houden. Volgens mij zou het beter zijn als de bestuurders zich minder afhankelijk opstellen en in plaats daarvan positieve energie steken in het creëren van nieuwe mogelijkheden voor de met gedeeltelijke sluiting bedreigde organisatie.

Kenniseconomie

In plaats van verlamd te raken, moet het als een uitdaging worden gezien. De onderneming met vestigingen in Oss en Boxmeer is in gevaar, maar het is voor de regering een uitgelezen mogelijkheid te laten zien hoe waarachtig het voornemen is om van Nederland een kenniseconomie te maken.

Zo zou het faciliteren van of meebouwen aan een sciencepark a la Leiden of Eindhoven heel goed passen in het onlangs aangekondigde kabinetsplan om de komende jaren honderden miljoenen euro’s te investeren in negen door het kabinet aangewezen ‘topsectoren’.

Vanaf 2015 wil men de sectoren hightech, energie, life-science, creatieve industrie, logistiek, chemie, waterbouw, landbouw en tuinbouw zelfs financieel ondersteunen met 1,5 miljard euro per jaar.

Retoriek

Nadere bestudering van de plannen leert dat deze niets nieuws bevatten en dat het meer weg heeft van retoriek en gegoochel met cijfers. Er wordt in ieder geval geen nieuw geld voor uitgetrokken, er worden alleen bestaande potjes herverdeeld.

Het lijkt me echter voor MSD wel degelijk interessant dat er ook een ‘innovatiefonds’ komt, waarin het kabinet zo’n 500 miljoen wil stoppen, de overheid als durfkapitalist. Ondernemingen kunnen hieruit geld lenen, maar moeten dit geld weer terugbetalen als deze investering leidt tot financieel succes.

Dat zou in het geval van MSD zo maar het geval kunnen zijn. Criticasters stellen dat de onderneming de laatste jaren te weinig innovatief is geweest en strategisch foute keuzes heeft gemaakt, waardoor de voorgestelde reorganisatie volgens hen terecht zou zijn.

Trackrecord

Zij vergeten voor het gemak dat de onderneming wel degelijk een bewezen trackrecord heeft en zich al sinds de jaren’20 van de vorige eeuw met succes weet staande te houden. Of MSD zelfstandig en zonder nieuwe ‘moeder’ of de overheid als durfkapitalist verder kan, is een vraag die ik vanuit mijn positie niet kan beantwoorden. Wellicht kan het bedrijf alsnog naar de beurs worden gebracht als er geen koper wordt gevonden.

Voor het ontwikkelen van medicijnen is veel geld nodig en ik weet niet hoe eenvoudig het is om bijvoorbeeld synergievoordelen te behalen uit kennisuitwisseling met universiteiten. Met de duidelijke focus van de strategie op farmaceutische producten voor vrouwen lijkt me dat de onderneming met een klein steuntje in de rug wel degelijk op eigen benen kan staan. Ik zou de aandelen wel durven kopen in ieder geval.

Natuurlijk, in een economisch proces doen zich altijd fases van krimp en reorganisatie voor, dus overheidsingrijpen is lang niet altijd wenselijk. Maar hoe wil het kabinet honderdduizenden banen creëren in Nederland als zo’n opgelegde kans terzijde wordt geschoven?

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp