Woekeren met talenten

Als er geen woekerrentes worden gevraagd kan microkrediet een belangrijke bijdrage leveren aan de wereldwijde economische groei. Het werkt in ieder geval beter dan donaties.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Prinses Máxima is een groot voorvechter van microkrediet. In de week dat zij 40 wordt, is er veel aandacht voor de zaken waar zij zich met verve voor inzet. Eén daarvan is microkrediet.

Hiervoor ontving de Bengaalse econoom Muhammad Yunus, de bedenker van het verstrekken van deze kleine leningen in ontwikkelingslanden, samen met de Grameen Bank, die hij speciaal voor dit doel oprichtte, in 2006 de Nobelprijs voor de Vrede.

Het is goed microkrediet in positieve zin voor het voetlicht te brengen, want er wordt ook wel eens negatief over bericht. Microkredieten spelen zonder twijfel een belangrijke rol in het hogere doel van armoedebestrijding en het realiseren van een menswaardig bestaan.

Armoede

Het Nobelcomité verwoordde het heel mooi: ‘Duurzame vrede kan alleen worden bereikt als grote groepen van een bevolking in staat zijn zich uit de armoede te bevrijden’. Het recente verleden heeft eens te meer de zeggingskracht van deze stelling bewezen.

Eén van de belangrijkste oorzaken van de onrusten in Noord-Afrika de afgelopen maanden waren immers de snel gestegen voedselprijzen die een veel te groot beslag legden op het karige besteedbaar inkomen.

Terughoudend

Banken zijn, zeker na het uitbreken van de kredietcrisis, met betrekking tot ‘normale’ kredietaanvragen al redelijk terughoudend geworden. Maar, voor cliënten met weinig tot geen inkomen en dan vooral in armere landen, waren zij dat altijd al.

Naar goed bankiersgebruik vreesden zij het geld nooit terug te zien. Daarom namen zij het zekere voor het onzekere en hielden de hand op de knip.

In dit gat sprong Yunus toen hij jaren geleden zijn eerste krediet verstrekte aan een paar Bengalese arbeiders. Helaas zien we, hoe nobel de oorspronkelijke intenties ook waren en zijn, toch zien we ook hier wantoestanden ontstaan. Vooral in India en de West-Afrikaanse landen groeit het aantal micro-ondernemers met hoge financieringslasten dat hun schulden niet meer kan terugbetalen.

Winst

De microkredieten worden namelijk al langere tijd niet meer alleen door idealisten als Yunus verstrekt, maar ook door op commerciële instellingen die dat toch vooral doen uit korte termijn winstbejag.

Waar de lokale bevolking in ontwikkelingslanden vroeger door ‘loan sharks’ in een wurggreep werden gehouden, zijn daar nu veelal commerciële instellingen voor in de plaats gekomen. De rentes die door hen worden berekend zijn eveneens vaak torenhoog.

Marges

Twintig procent per jaar is geen uitzondering. Dat is mooi voor de banken, andere commerciële instellingen voor microfinancieringen en hun eigenaren, want zij kunnen daardoor veel winst realiseren. Helaas is het verre van gunstig voor de kredietnemers, want deze woekerrentes hollen de marges uit.

Hierdoor zijn voor veel mensen kredieten niet de weg naar een beter bestaan geworden, maar juist de oorzaak van nog meer financiële nood. De rente op de oorspronkelijke lening kan bijvoorbeeld alleen worden voldaan door een nieuwe lening tegen nog ongunstigere voorwaarden af te sluiten.

Zelfmoord

Zo deed enkele maanden geleden de New York Times verslag van de drama’s die zich in de Indiase deelstaat Andhra Pradesh voordoen. Een aantal wanhopige vrouwen pleegde daar zelfmoord. Zij zagen geen uitweg meer uit de (financiële) ellende die was ontstaan door de opeenstapeling van schulden.

Net als in de westerse financiële wereld is het systeem veelal belangrijker geworden dan het individu. Die tendens moet worden gekeerd. Ook hier moet de klant weer centraal komen te staan. Microkrediet is namelijk een heel belangrijk instrument in het kader van ontwikkelingssamenwerking en het is een veel beter alternatief voor donaties.

Tenminste, zolang het mensen niet alleen mogelijk wordt gemaakt geld te lenen, maar als hen daarnaast ook zakelijk en financieel advies wordt gegeven.

Lange termijn

In plaats van alleen op de korte termijn te kijken, is het veel verstandiger de winst op lange termijn voor ogen te houden. Dat is niet alleen in geld uit te drukken. Nog steeds is ongeveer de helft van de wereldbevolking verstoken van financiële diensten.

Dat zet een rem op de ontwikkeling van niet alleen individuen, maar ook bedrijven, landen en zelfs hele continenten.

Groei

Microkrediet, mits op de juiste manier toegepast, kan een belangrijke bijdrage leveren aan de geopolitieke stabiliteit en de wereldwijde economische groei. Er is nog een lange weg te gaan.

Maar, met een, tegen een redelijke rentevergoeding, klein financieel steuntje in de rug kunnen mensen in de gelegenheid worden gesteld te woekeren met hun talenten en verantwoordelijk worden voor hun eigen handelen. Daar heeft uiteindelijk iedereen profijt van!

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp