Eendracht maakt macht

Op 16 augustus kwam de tandem Merkel-Sarkozy met het idee van een economische EU-regering. Hiermee doen ze iets waar onze beleidsmakers goed in zijn: het in stand houden en vergroten van de vergadercultuur.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

De Europese regeringsleiders zullen twee keer per jaar vergaderen en meer als dat nodig is. Regeren op Europees niveau schijnt daarmee mogelijk te zijn op parttime basis.

In plaats van deze proefballon hadden de markten (wederom tevergeefs) gehoopt op concrete stappen om op fundamentele basis de schuldencrisis aan te pakken, op daadkracht en leiderschap. De reactie van de financiële markten daags na de Duits-Franse topontmoeting was dan ook flauw.

Liever hadden beleggers gezien dat het steunfonds EFSF extra middelen had gekregen (zodat het munitie heeft voor alle extra functionaliteiten die het verkreeg op de eurotop van 21 juli jl.) of dat er stappen genomen zouden worden in de richting van het mogelijk maken van de uitgifte van euro-obligaties.

Economische EU-regering

Toch vind ik het idee van een economische EU-regering niet slecht. Sinds begin jaren ’90 van de vorige eeuw zijn we gezamenlijk het pad ingeslagen van één Europa en een monetaire unie. Er is geen weg terug zonder dat dit tot grote chaos en een enorme kapitaalvernietiging leidt en dus moeten we voort.

De vorming van een economische EU-regering is hierbij een stap voorwaarts naar een bredere gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën in de lidstaten. Uiteindelijk zou een dergelijke regering de opmaat kunnen zijn tot de vorming van een fiscale unie en de ‘Verenigde Staten van Europa’.

Voor een breed draagvlak is het mijns inziens wel van belang dat de afzonderlijke lidstaten voor een groot deel soevereiniteit behouden voor de keuzes in hun landelijke begroting. Maar, het is ook van belang dat er harde afspraken gemaakt worden over te treffen sancties indien de lidstaten zich niet houden aan een solide begroting of de schulden te ver laten oplopen.

Sancties

In het Stabiliteits- en Groeipact waren indertijd deze afspraken al vastgelegd, maar sancties bleven tot op heden achterwege. Het was juist Duitsland(!), samen met Frankrijk overigens, dat als één van de eerste landen de gemaakte afspraken schond.

In 2004 bedroeg het begrotingstekort van Duitsland 3,9 procent van het BBP, een overschrijding van de maximaal toegestane 3 procent derhalve. Ook in 2005 slaagde Duitsland er niet in om aan deze norm te voldoen.

Hoewel het Europese Hof oordeelde dat landen een boete moeten krijgen indien zij het Stabiliteitspact overtreden, zijn er nooit sancties opgelegd. Sindsdien heeft een groot aantal landen deze grens overschreden.

Ook Nederland heeft momenteel een groter tekort op de begroting. Vrijwel iedere lidstaat heeft derhalve boter op het hoofd. We moeten dan ook stoppen met het wijzen naar de PIIGS-landen, alsof zij alleen de oorzaak zijn van de huidige crisis. We moeten zeker stoppen met het Zwarte Pieten, maar juist gezamenlijk gaan optrekken en één lijn trekken om de crisis te lijf gaan.

Stabiliteitspact 2.0

Bij het zoeken naar oplossingen voor het in stand houden van de euro moet breder gekeken worden dan een Stabiliteitspact 2.0. De Europese problemen beperken zich niet alleen tot de overheidsbegrotingen.

De tekorten zijn de laatste jaren mede opgelopen doordat de bankensector met miljarden is ondersteund. Daarom moet die sector nauwlettend in de gaten gehouden worden en waar nodig moet er kunnen worden ingegrepen. Eenzelfde verhaal gaat op voor de in een aantal landen uit de bocht gevlogen bouw- en huizenmarkt.

De landen uit de Eurozone samen vormen de grootste economie ter wereld. Bovendien heeft de Eurozone in totaliteit minder overheidsschuld dan de Verenigde Staten of Japan. Helaas wordt door de interne verdeeldheid de Europese concurrentiekracht niet ten volle benut. Dat is jammer en kost heel veel geld.

Eenheid

Hopelijk is het initiatief van Merkel en Sarkozy een eerste stap naar meer eenheid. Echte oplossingen zouden zijn zowel de ophoging van het noodfonds voor de landen die momenteel al te ver zijn afgegleden in de financiële malaise als de uitgifte van obligaties door de Eurozone (E-bonds).

Helaas is helemaal vooral deze laatste consensus nog ver te zoeken. Hoewel deze E bonds waarschijnlijk zeer gemakkelijk geplaatst zouden kunnen worden onder (institutionele) beleggers, omdat ze zich qua liquiditeit zouden kunnen meten met Amerikaanse ‘treasuries’, vergt uitgifte ervan een herziening van het EMU-verdrag.

Voordat de Europese politiek hier op één lijn zit, zijn we, voorzichtig geschat, maanden verder.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter. Auteur heeft privé geen positie in één van de genoemde aandelen, klanten van Fintessa evenmin.