De laatste tijd zet een aantal economen en analisten hun vraagtekens bij de toekomstige groeipotentie van Brazilië.

Door Martine Hafkamp

Daarnaast beginnen de stijgende voedselprijzen een behoorlijke last voor de bevolking te worden. Deze maken een groter deel uit van het gezinsbudget dan bij ons in de Westerse wereld.

Brazilië heeft in het eerste decennium van dit millennium wereldwijd hoge verwachtingen gecreëerd bij investeerders. Het land was vooral interessant door de hoge groeipercentages, de stabiele economie en de strategische positie in Zuid-Amerika. Vergeleken met tien jaar geleden is Brazilië van peuter naar stabiele tiener gegroeid.

Waar de BOVESPA, de beurs van São Paulo, de eerste helft van 2011 nog mee naar beneden ging met de rest van de wereld, is het tij inmiddels gekeerd. Na het verkrijgen van de kredietstatus ‘investment grade’ bleven multinationals en investeerders enthousiast. De werkloosheid is met 5,75 procent historisch laag en naar verwachting zet deze dalende trend zich voort.

Problemen

Aan de horizon rijzen echter ook problemen op. Zo heeft Brazilië door de jaren heen niet de belofte waar kunnen maken om de middenklasse boven zichzelf uit te laten stijgen, zodat deze mede het fundament zouden kunnen leggen voor een sterke toekomstige economische groei. De grote afhankelijkheid van afnemer China maakt eens te meer de huidige economische zwakte zichtbaar. Bij een daling van de Chinese import is Brazilië één van de eerste slachtoffers, China is namelijk hun grootste afzetmarkt.

Gelooft de Braziliaanse Minister van Financiën dat de groei van zijn land dit jaar boven de 2,7 procent van vorig jaar zal blijven, hier denken de grote Wall Street banken anders over. Bij Morgan Stanley en JP Morgan Chase slaat de twijfel toe en is het verwachte groeipercentage inmiddels naar beneden bijgesteld tot 1,7 procent. Het hoeft geen betoog dat dit voor een opkomende economie een zeer matig cijfer is.

WK Voetbal

Het komende WK Voetbal en de Olympische Spelen die Brazilië zal organiseren, zullen echter wel leiden tot meer investeringen. Dit zal vooral zijn in infrastructuur als stadions en huisvesting voor de supporters. Daarnaast worden er tientallen miljarden euro’s uitgetrokken om op grote schaal investeren in spoorlijnen, snelwegen en de verbetering van havens, vliegvelden en waterwegen. Dit laatste is van groot belang omdat de armetierige infrastructuur van het land de economische groei belemmert.

Brazilië kent als één van de weinige opkomende economieën een sociaal liberaal politiek systeem. Hoewel dit officieel zou moeten betekenen dat de overheid zich nauwelijks met de dagelijkse gang van zaken bemoeit, op het sociale vlak dan na, staat de Braziliaanse regering echter wel bekend om haar hoge belastingtarieven en bijbehorende hoge overheidsinvesteringen.

Politieke stroming

Dat een dergelijke politieke stroming in een opkomende economie zo groot is, is te verklaren door de stemplicht die iedere Braziliaan dwingt naar de stembussen te gaan. Daardoor moeten ook de minderbedeelden hun stem uitbrengen. Centrum-linkse partijen, die veel uitgeven aan de welvaartstaat, zijn dan ook sinds jaar en dag de winnaars in dit Zuid-Amerikaanse land. Dit betekent aan de ene kant dat armoedebestrijding hoog in het vaandel staat, maar het heeft tevens overheidsbemoeienis en bureaucratie tot gevolg.

Gelukkig zijn de economische instanties aanzienlijk liberaler. Hierdoor profiteert de Braziliaanse economie van een vrije handelsovereenkomst met de Mercosur landen, een free-floating munt en een onafhankelijke centrale bank. Deze vrije markt lijkt in crisistijden echter aan kracht in te boeten: meer subsidies gaan naar de eigen economie en er wordt minder naar het buitenland verscheept.

Sociale insteek

Een ander probleem is dat, ondanks de sociale insteek van de politieke macht, Brazilianen op persoonlijke titel veel leningen zijn aangegaan, die ze nu niet meer terug kunnen betalen. Banco de Brasil gaf aan dat het wanbetalingsniveau rond de 8 procent ligt. Ongeveer 8,5 procent van de bevolking leeft in extreme armoede. Niet voor niets hamert het IMF erop dat het land een betere balans vindt tussen enerzijds het stimuleren van de consumptie en anderzijds het sparen en investeren.

Voor beleggers met een langere termijn horizon heeft Brazilië als belegging genoeg potentie. Structureel biedt ze veel meer groei in vergelijking met ons hier in ‘het rijke Westen’, waar we gebukt gaan onder een zware schulden afbouw en een krimpende bevolking. Maar voordat het Braziliaanse beleggerscarnaval, toch vooral een feest van het volk, werkelijk los kan barsten, is het belangrijk dat president Dilma Rousseff haar belofte waarmaakt om binnen vier jaar de armoede in haar land effectief te bestrijden. Niet alleen vanuit het oogpunt van het sociaalliberalisme, maar ook om haar afhankelijkheid van de groei van de wereldeconomie en van China te verminderen.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp.