Afrekenen met je soortgenoot

Dat die professor in de sociale psychologie allerlei onderzoekjes uit zijn duim zoog, stoort me niet zo erg. Ik vind het vooral aandoenlijk.

© NUzakelijk/Paul Verburgt

Door Paul Verburgt

Het zit in de categorie van de proletarisch winkelende rechter, de frauderende notaris en de cocaïnesnuivende dopingarts.

Niet netjes, maar aan dit soort misstappen kleeft wel de charme van menselijkheid. Gevallen voor de verleiding, verstrikt in de contradictie van het hoge ambt. Ecco homo!

Klein bier

Justitieel gezien is het klein bier. Maar nog voor het recht zijn loop(je) kan krijgen, rijden de betrokken beroepsgroepen de mestwagen voor. Erop jij! Wat zich daarna ontwikkelt, is wellicht menselijk, maar mist elke charme.

De overtreders worden te kijk gezet, hun verleden wordt herschreven, hun karakter geretoucheerd en hun toekomst geblokkeerd. De toonhoogte van de eigenrichters is schril, de borst gezwollen, de taal staat bol van de beroepsethiek. Dit gezwel moet worden uitgesneden.

Ook dit keer weer. De professor moet worden uitgebannen als was hij de duivel zelf.
Voor wie zich interesseert in de manieren waarop onze autoriteiten en leidslieden proberen hun blazoen schoon te houden en hun baan te behouden, was het weer feest.

Op gedragen toon meldde de rector magnificus van de getroffen universiteit dat meneer een wetenschappelijke doodzonde had gepleegd.

‘Uitgerekend hij!’, waarna de verdiensten van de man werden opgesomd, niet om hem nog een beetje in bescherming te nemen, maar hem des te harder te laten vallen.

Diepgaand onderzoek

En natuurlijk werd er een diepgaand onderzoek aangekondigd (ordegrootte: onderste steen boven). We kunnen raden wat er in komt te staan: meneer heeft zich door zijn succes laten meeslepen, onvergeeflijk al moet erkend worden dat hij al enige tijd signalen gaf dat het werk hem boven het hoofd groeide. Gelukkig betreft het hier een incident, een ernstig incident, maar het staat op zichzelf.

Reken er maar niet op dat men zichzelf de maat zal nemen. Was de stroom publicaties niet erg groot voor één man? Was de publiciteit niet een beetje te veel van het goede of spon de universiteit hier graag garen bij? Is het nooit opgevallen hoe onbenullig veel van die sociaal-psychologische onderzoekjes zijn? Is het wel een wetenschap of moeten we het een weetjesschap noemen?

We zullen het niet horen. De te verwachten stilte is de keerzijde van de mestkar die met veel geratel door de straten wordt gereden.

Reputatie

Het gaat om de reputatie van de wetenschap, hoorde ik iemand zeggen. Een overtrokken reactie, tenzij fraude aan de universiteiten schering en inslag is. Voorlopig geloof ik dat niet en houd ik het er dus maar op dat de uitstoting van de zondaar de oerreactie is van een gesloten wereld. Afrekenen met je foute soortgenoot.

De enige reputatie die in het geding is, is van de collega’s van de gevallen professor. Om te voorkomen dat zij ook worden uitgestoten, verraden zij hun hartelijke samenwerking en dekken ze hun eigen falen toe. Nog even en ze spannen de paarden voor de mestkar uit: laat maar, wij trekken wel! Bah!

Paul Verburgt was jarenlang directeur van organisaties in de publieke en private sector en werkt nu als adviseur vanuit zijn bedrijf Minimalmanagement. Hij schreef de boeken Bazenbargoens en Heel Herkenbaar. Volg hem ook op Twitter.com/paulminimal.