De lessen van de tsunami

Nu het stof van de Japanse tsunami langzaam neerdaalt kunnen we de balans opmaken en lessen leren over risicomanagement.

Door Walther Ploos van Amstel | Delaatstemeter.nl

Sectoren als kantoormachines, consumentenelektronica, componenten en automotive liggen nog steeds stil in Japan. Fabrikanten zijn zwaar getroffen door de aardbeving en de tsunami van 11 maart.

Pas later dit jaar kan de productie worden hersteld. Reders en luchtvervoerders mijden Japan vanwege het stralingsgevaar of het ontbreken van infrastructuur.

Ook Europese afnemers hebben te maken met tekorten. Zo moesten Opel, AkzoNobel en Renault hun productie staken. Volgens Philips leidt de tsunami tot de grootste ‘bullwhip’ in de geschiedenis. Deze natuurramp is stof voor de toekomstige lesboeken over supply chain-management.

Keteneffecten

Een heftige verstoring kent altijd keteneffecten. Stroomafwaarts, stroomopwaarts en zelfs zijwaarts in de keten zijn de gevolgen merkbaar. Hierop moet je alert zijn. Verstoringen zijn vaak het gevolg zijn van niet zo slimme keuzes over de logistieke keten.

In principe moet je natuurlijk eerst goed nadenken over de robuuste inrichting van de wereldwijde logistieke ketens, de flexibiliteit van de partners en keuzes als single sourcing. Bij risicomanagement onderzoek je de potentiële risico’s, de financiële impact hiervan en neemt passende maatregelen.

Transparantie

Maar, ook belangrijk is hoe het bedrijf reageert na een verstoring. Importquota die ‘opraken’, overheidsregels die ‘uit het niets’ lijken te komen, een klant die ‘zomaar’ weg gaat of een natuurramp. Heb je dan de ‘business continuity’-plannen klaar liggen?

Sommige schakels in de keten gaan ineens hamsteren. Door te snel, en niet beheerst, te reageren ontstaan opslingereffecten. Je wijst dan kostbare voorraden aan de verkeerde schakels in de keten toe.

De overbevoorrading leidt later onvermijdelijk weer tot vraaguitval. Je wilt de schaarse capaciteiten, producten en componenten trefzeker, en op het juiste moment, inzetten waar die nodig zijn. Dat moeten de vraag en voorraden in de keten transparant zijn.

Tracking en tracing

Tracking en tracing, en standaardisatie van data en gegevensuitwisseling zijn basisvoorwaarden voor transparantie. Bij een terugroepactie zijn bedrijven die weten waar de eindproducten zich in de markt bevinden en vanuit welke fabrieken de goederen geleverd zijn, in het voordeel.

Ze kunnen communiceren met klanten, sneller producten terughalen en eerder de oorzaak opsporen. Simpelweg omdat ze een actueel inzicht hebben in het waar, wanneer en hoe in de keten.

Snelheid

Hoe transparanter de keten, hoe sneller je kan reageren bij onheil. En, hoe doortastender je optreedt als een verstoring heeft plaatsgevonden.

Ondanks alle mooie systemen blijkt dat echt goed inzicht in wat er allemaal in een keten gebeurt nog lang niet in alle sectoren geregeld is. Het opslingereffect is een weerbarstig verschijnsel, dat bij ernstige verstoringen complete bedrijfskolommen zal blijven ontregelen.

Japan 2011 moet dan toch je ‘wake-up call’ zijn als je de IJslandse aswolk al weer was vergeten? Risicomanagement loont.

Walther Ploos van Amstel is docent logistiek aan de Hogeschool van Amsterdam en supply chain expert bij TNO Mobiliteit en Logistiek. Volg Walther ook op Twitter.com/Delaatstemeter