Shell Helpt Niet

Shell maakt reclame voor aardgas als relatief schone energiebron. Terwijl het bedrijf dondersgoed weet dat de winning van nieuwe vormen van aardgas zeer schadelijk is voor mens en natuur. Wil Shell de klok soms vijf decennia terugdraaien?

Door Jan Rotmans

50 jaar geleden startte de transitie van kolen naar gas in Nederland. In nog geen tien jaar tijd werd 90 procent van onze woningvoorraad voorzien van een gasaansluiting voor koken en ruimteverwarming. Daarmee waren we de eerste en snelste in Europa. Aanleiding was de ontdekking van grote gasvoorraden bij Slochteren in 1959.

Oorzaak was het besef dat het kolentijdperk zijn einde naderde (te vies, te duur, te inefficiënt) en dat we moesten overschakelen op aardgas. Dat ging bepaald niet zonder slag of stoot, de weerstand was groot, onder meer vanwege de sluiting van de kolenmijnen in Limburg.

Overheid

De overheid speelde daarbij een cruciale rol en lanceerde een soort Deltaplan voor transport en distributie van aardgas. Dit werd gekoppeld aan een slimme voorlichtingscampagne (met de nadruk op comfort en gebruiksgemak) en de oprichting van de publiek-private Gasunie. Opmerkelijk was dat men het aardgas zo snel mogelijk wilde exploiteren omdat de algemene verwachting was dat we daarna op kernenergie zouden overgaan.

Andere tijden, andere energie. Inmiddels zitten we in de derde industriële revolutie, die draait om groene grondstoffen en duurzame energie. We bevinden ons op een kantelpunt in de transitie naar duurzame energie. We schakelen over van kolen, olie en gas naar wind, zon en biomassa.

Alternatieven

Niet zozeer omdat er schaarste aan fossiele grondstoffen is, maar omdat er betere en schonere alternatieven zijn. Het einde van het stenen tijdperk kwam ook niet omdat er onvoldoende stenen waren. Ook deze transitie zal gepaard gaan met veel weerstand, omdat getornd wordt aan bestaande macht en belangen. Elke transitie is in die zin een slagveld.

Wie schetste mijn verbazing toen ik de afgelopen weken een paginagrote advertentie tegenkwam in vrijwel alle kranten en weekbladen. Onder de noemer ‘laten we onze huizen verwarmen met schonere energie’ maakte Shell reclame voor aardgas als relatief ‘schone’ energiebron om zo te bouwen aan een ‘betere energietoekomst’.

Zeer schadelijk

Ik keek nog even naar de datum van de krant, maar er stond toch echt 2011 en niet 1961. Plots realiseerde ik me dat Shell de klok 50 jaar terug wil draaien. Terug naar vroeger, naar het fossiele tijdperk en terug naar de tweede industriële revolutie.

Shell weet dondersgoed dat aardgas niet schoon is en dat de winning van nieuwe vormen van aardgas (schaliegas, steenkoolgas) zeer schadelijk is voor mens en natuur. De overschakeling van olie naar gas die Shell nu propageert, zal het klimaat niet helpen.

Hype

Vooraanstaand klimaatonderzoeker Tom Wigley uit de VS heeft uitgerekend dat bij wereldwijde overschakeling van kolen naar gas dit nauwelijks leidt tot lagere temperatuurstijging (hooguit 0.1 graad in 100 jaar).

Dit is dus een bewuste poging van Shell om de transitie naar duurzame energie te vertragen en/of te blokkeren. Shell als fossilosauriër met een reclamecampagne die onjuiste informatie bevat en dus misleidend is.

Gas wordt ‘gehypet’ als ‘schone’ brandstof terwijl dat niet zo is. Daarom dien ik een klacht in tegen Shell bij de reclamecodecommissie.

Jan Rotmans is hoogleraar op het gebied van duurzaamheid en transities en internationale autoriteit op dit gebied. Hij is friskijker, dwarsdenker, kantelaar en zeer actief twitteraar: Twitter.com/janrotmans.