Loonakkoord moet economie lucht geven

Een kind kan zien dat de looneisen van de vakbonden niet houdbaar zijn, betoogt VNO-NCW-beleidsmedewerker Ton Schoenmaeckers.

Door Ton Schoenmaeckers

Bij de vorige crises werkte het goed. Eind 2008, nog geen vier weken na de val van Lehman Brothers, spraken werkgevers, werknemers en overheid een serie maatregelen af die Nederland makkelijker door het aanstormende zware weer zouden helpen.

Zo beloofde het kabinet een aangekondigde verhoging van de btw weer van tafel te halen waardoor de koopkracht van burgers niet onnodig zou afnemen. De sociale partners spraken af dat ze loonstijging in de hand zouden houden waardoor ondernemers meer lucht kregen.

Centraal loonakkoord

Jarenlang was een centraal akkoord dé manier waarop de Nederlandse sociale partners en de overheid samen het bedrijfsleven door moeilijke tijden probeerden te helpen. Wat begin jaren tachtig begon met het fameuze akkoord van Wassenaar dat een einde maakte aan de algehele economische malaise van die tijd, bleek ook op andere momenten te werken.

De exacte invulling verschilde, maar of het nu de kredietcrisis was of de dotcomcrisis (2002/03), het principe was steeds hetzelfde. Op landelijk niveau sloten de vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers een deal die hun achterbannen in de verschillende sectoren en bedrijven konden omzetten in cao-afspraken.

Niet houdbaar

Begin 2012 lijkt zo'n aanpak opnieuw hard nodig. De economische verwachtingen zijn niet gunstig. Het Centraal Planbureau verwacht voor dit jaar zelfs een half procent krimp.
Tegelijkertijd gaat het CPB er van uit dat de lonen zo'n 2 procent zullen stijgen.

Een kind kan zien dat dat niet houdbaar is, maar de vakcentrales doen dat nog niet. In een tijd dat iedereen moet inleveren, eisen zij minimaal koopkrachtbehoud. Het CNV noemt geen exacte percentages, de FNV wil 2,5 procent meer plus nog eens 300 euro per werknemer om koopkrachtverlies door het kabinetsbeleid te compenseren.

Cao-onderhandelingen

In meer dan honderd sectoren en grote bedrijven moeten dit jaar nieuwe cao's gesloten worden. Voor in totaal zo'n twee miljoen werknemers worden nieuwe afspraken over arbeidsvoorwaarden gemaakt. Om het die bedrijven niet moeilijker te maken dan ze het toch al hebben, zou het goed zijn als de lonen niet verder stijgen.

Om dat mogelijk te maken moeten werkgevers, werknemers en overheid op centraal niveau opnieuw de koppen bij elkaar steken om te kijken of er een nieuw centraal akkoord kan worden afgesproken. Gezien de interne problemen bij de FNV zal dat lastiger worden dan in andere jaren.

Maar gezien de donkere lucht die op ons afkomt en de voortdurende onduidelijkheid over de euro, is zo'n centraal akkoord harder nodig dan ooit.

Ton Schoenmaeckers is manager beleidsteam sociale zaken bij werkgeversorganisatie VNO-NCW