MVO is niet Duurzaam

Het bedrijfsleven lijkt MVO definitief te omarmen. Dat is op zichzelf een goede zaak. De wereld verandert echter sneller dan MVO zelf en stelt steeds hogere eisen aan bedrijven. MVO dreigt een verouderd concept te worden vanuit een achterhaalde gedachte.

Door Jan Rotmans

Onlangs verscheen het trendrapport maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), waaruit bleek dat MVO ‘booming business’ is en bovenal crisisbestendig. In weerwil van de crisis neemt de aandacht voor MVO nog dagelijks toe.

MVO wordt doorgaans opgevat als een vorm van ondernemen die gericht is op economische prestaties (profit), met respect voor de sociale kant (people) binnen de ecologische randvoorwaarden (planet).

De zogenaamde triple-P benadering van John Elkington uit 1998. In deze benadering gaat het om het vinden van een balans tussen people, planet en profit. Deze balans zou moeten leiden tot betere resultaten voor zowel het bedrijf als de samenleving. Hierachter schuilt de ‘compensatie gedachte’: iets terug doen voor de samenleving voor de schade die is aangericht.

Duurzaamheid 2.0

Anno 2012 is dit geen goed uitgangspunt meer: waarom zou je als bedrijf iets terug doen? Deze tijd vraagt meer van bedrijven: niet minder slecht door terug te betalen, maar goed of beter door vooruit te betalen.

Duurzaamheid 2.0 stoelt op een heel ander paradigma: niet langer de aarde exploiteren vanuit een economisch rendement, vanuit lineaire productieprocessen die waarde ontlenen aan de samenleving. Wel vanuit een co-operatiemodel en maatschappelijk rendement met gesloten kringlopen die waarden creëren.

Schoon

Vanuit een holistisch paradigma betekent dit een totaal andere productiewijze voor bedrijven. Dat vraagt om innovatieve producten uit bijvoorbeeld biomaterialen met gesloten productieketens, waarbij zo weinig mogelijk natuurlijke hulpbronnen worden gebruikt en zo weinig mogelijk afval wordt gegenereerd.

Dat vraagt om het produceren van schone energie, van schone lucht en van schoon water. Het vraagt om co-creatie met de omgeving en met de steeds veeleisender wordende consument. Op deze wijze creëert een bedrijf van meet af aan waarden voor zijn omgeving.

Het credo wordt dan niet langer wat een bedrijf van de samenleving kan gebruiken om succesvol te zijn, maar wat een bedrijf kan creëren voor de samenleving om succesvol te zijn.

Nieuwe concepten

Voor werkelijk duurzaam ondernemen zijn nieuwe concepten nodig als cradle-to-cradle en turntoo en ook nieuwe uitvoeringsvormen als kantelbare gevelsystemen. Ook zijn nieuwe verdienmodellen nodig, waarin het maatschappelijk rendement integraal is verwerkt.

Alle sociale en ecologische waarden worden hierin expliciet gemaakt en meegeteld en indien mogelijk uitgedrukt in geld. Dit klinkt wellicht futuristisch, maar zodra de financieel-economische crisis haar einde nadert, kan deze holistische vorm van duurzaam ondernemen realiteit worden.

Welke bedrijven markeren het einde van het tijdperk van MVO en stappen de wereld binnen van werkelijk duurzaam ondernemen?

Jan Rotmans is hoogleraar op het gebied van duurzaamheid en transities en internationale autoriteit op dit gebied. Hij is friskijker, dwarsdenker, kantelaar en zeer actief twitteraar: Twitter.com/janrotmans.