Vakbond is meer nodig dan u denkt

Polderen mag dan gezien worden als oubollig, traag en inefficiënt, het is wel een unieke manier van werken die ons ver heeft gebracht.

© ANP

Door Rob Wagenaar

Het gerommel in vakbondskringen eindigend in het opheffen van de FNV is voor velen een signaal van het teloor gaan van deze wijze van georganiseerd optreden van werknemers. Het valt nog maar te bezien of de poging om een nieuwe centrale te stichten gaat slagen!

Deze week ben ik, mede door een lezing, weer aan het denken gezet over de waarde van de vakbond. Conclusie: het georganiseerd overleg is zeer nuttig en niet mogelijk zonder georganiseerde partners aan tafel!

Traag en inefficiënt!?

Polderen, kan het Nederlandser, denken we dan. Maar ook: is dat niet die oubollige wijze van werken, traag en inefficiënt, waarbij op een wat regenteske wijze het land wordt bestierd.

Inderdaad, polderen zoals wij dat kennen in het overleg tussen werknemers en werkgevers is uniek voor Nederland. Nergens anders vinden we deze intensieve wijze van overleg, vaak resulterend in overeenkomsten die een zeer grote reikwijdte hebben als het gaat om arbeidsvoorwaarden in brede zin.

Traag en inefficiënt? Recente studies hebben aangetoond dat wij in Nederland door de jaren heen een enorm voordeel hebben gehad van deze wijze van werken. Minimale arbeidsonrust, vrijwel geen stakingen, kostenstijgingen in lijn met wat de economie kon dragen. Zeer efficiënt, want anders zou men op vele tafels parallel onderhandeld hebben.

In ons land hebben bonden en werkgevers elkaar heel vaak kunnen vinden in redelijkheid. En vooral wanneer het echt moest. De crisis van 1982, vele maanden dieper dan de huidige, zijn we geweldig doorgekomen dankzij het inmiddels wereldberoemde akkoord van Wassenaar. Wim Kok en Chris van Veen konden elkaar toen de hand reiken.

Uiteenvallen

De discussie bij mijn lezing ging over het veranderd zijn van de maatschappij. Mensen zijn niet meer geneigd zich bij bonden aan te sluiten, er treedt een nog steeds verder voortschrijdende individualisering op die leidt naar deelbelangen van kleine groepen.

Oppervlakkig en opportunistisch “netserven” en je nergens aan binden. Een maatschappij die een hoge mate ongeorganiseerd aan het worden is met snel wisselende voorkeuren en polaire effecten. Kijk maar naar de politiek.

Revival

Dit wellicht zo zijnde zou ik een lans willen breken voor een “revival” van de vakbeweging, mogelijk in een nieuw jasje. “De boel bij elkaar houden” is gewoon erg verstandig in een land als het onze.

Het zorgt ervoor dat wij onze aandacht kunnen besteden aan de echt belangrijke dingen zoals innoveren, kennisverwerving en export. En niet voortdurend met 300 verpleegsters ( ik noem maar wat) op het Malieveld staan.

Polderen mag dan niet meer zo in de mode zijn, het is een wijze van werken die ons ver heeft gebracht. En waardoor menig buitenland zeer afgunstig naar ons kijkt. Inleider Rinnooy Kan vertelde dat hij zeer regelmatig buitenlandse delegaties over onze wijze van overleg moet vertellen en zelfs dat hij in één van de oliesjeikdommen veel belangstelling had aangetroffen voor een dergelijk overlegmodel.

Per saldo: de vakbeweging verdient onze onomwonden steun bij het opnieuw vormgeven van haar organisatie. Het tientjeslid bij de Vakcentrale! Geef nieuwe vormen de ruimte, alles om de samenhang in onze maatschappij op dit punt te kunnen herwinnen!

Rob Wagenaar is organisatieadviseur rob.wagenaar@wagenaarhoes.nl