Waarom is samenwerken zo moeilijk?

In een ietwat pathetisch getoonzette column aan het eind van 2011 heb ik een lans gebroken voor meer samenwerking (“van Ik naar Samen”). En vervolgens argumenten opgevoerd waarom samenwerking zoveel voordelen biedt.

© ANP

Door Rob Wagenaar

Maar werkelijke samenwerking is erg lastig en gaat vaak mis. Daarom wordt het voor de hand liggende toch niet altijd gerealiseerd. Een duik in de achtergronden van echte samenwerking.

Gisteren was het de hele dag raak, samenwerking in alle vormen en maten. De ochtend begonnen met een gesprek met burgemeester en gemeentesecretaris over de samenwerking met enkele andere gemeenten in de regio: waarom gaat het toch zo moeizaam, wat is onze rol daarin?

Vervolgens in een gezelschap van universiteitshoogleraren en zeer ervaren collega’s praten over een nieuwe opleiding voor adviseurs: hoe kunnen praktijkmensen en theoretici elkaar vinden in een nieuwe opleiding van hoog niveau?

En tenslotte met collegae van het bureau een simulatie geleid met 25 wethouders over samenwerking in het kader van de nieuwe “wet werken naar vermogen”. Het gaat steeds over de eigen belangen en hoe kunnen we die waarborgen en hoe gaan we de uitdrukkelijke voordelen van een geslaagde samenwerking binnenhalen.

Inleveren

Samenwerking is moeilijk omdat je bijna altijd wat moet opgeven, inleveren. Iets van wat jij goed vindt, waar je aan gewend bent, waar je aan hecht, wordt ingeruild voor een andere benadering, een andere werkwijze.

Samenwerken is dus - naast het werken aan iets nieuws- ook het opgeven van iets. En dat doet pijn. Pijn in de klassieke zin van het afscheid nemen van en het inruilen voor iets dat nog maar bewezen moet worden.

In de opleiding moeten de praktijkmensen theoretici toestaan die een inbreng hebben die zij niet of niet meer kunnen volgen en daar ook moeilijk de toevoegde waarde van inzien.

Bij de samenwerkende gemeenten moet men zich qua stijl oriënteren op wat de buurgemeenten goed vinden en dat is anders dan de eigen stijl. Bij de nieuwe wet gaat het thema van de eigen bestuurstafel en kan het alleen in regio verband ( “hebben wij daar nog grip op?”) goed worden behandeld.

Met de mond beleden

En zo zie je nogal eens dat samenwerken met de mond wordt beleden, maar in feite niet tot stand komt. Men blijft het eigene koesteren, wil niet aanpassen of veranderen en probeert dan vanuit deze houding samen te werken.

De andere partijen zien dat snel en dan wordt het meer een onderhandelingsproces: hoe kan ik zoveel mogelijk van het mijne binnen halen en behouden!

Op een nieuwe pagina

Een antwoord op dit fenomeen is het zoeken en vinden vanaf het begin naar “common ground”. De samenwerkende partijen moeten een veld zien te vinden waarop ze gezamenlijk kunnen acteren en iets nieuws gaan bouwen, ieder vanuit hun eigen achtergrond.

De verschillen kunnen dan overbrugd worden omdat het vizier naar voren is gericht en er iets nieuws ontstaat. Niet vanuit de bestaande posities defensief zijn, maar samen op een nieuwe pagina aan de slag. Er is natuurlijk nog veel meer mogelijk, maar dan wordt het tijd dat u een goeie adviseur in de arm neemt; sprak hij geheel zonder eigen belang!

Rob Wagenaar is organisatieadviseur rob.wagenaar@wagenaarhoes.nl