Coöperaties onmisbaar voor herstel financiële stelsel

Coöperaties zijn onmisbaar om de balans in het financiële stelsel terug te brengen. Ze bieden een natuurlijk tegenwicht aan aandeelhoudergedreven bedrijven.

Door Frido Kraanen

Een dienstbaar en duurzaam financieel stelsel is het enige dat de balans weer terug kan brengen in de economie. Enerzijds omdat de toekomst bol staat van de onzekerheden, zoals de vergrijzing en het verdienvermogen van ondernemingen in een veranderende wereld.

Anderzijds omdat de huidige financiële instellingen de laatste jaren het vertrouwen hebben verloren. De dominante ondernemingsvorm in de financiële sector – aandeelhoudersgedreven ondernemingen – heeft laten zien dat het eigenbelang duidelijk kan conflicteren met het algemeen belang.

Complexe producten, niet-transparante dienstverlening en een verdienmodel dat ver boven de kostprijs lag, zorgden voor lage toegevoegde waarde en wantrouwen. Tel daarbij op dat tijdens de kredietcrisis veel van deze spelers niet failliet konden en het beeld beklijfde dat het gedrag niet werd afgestraft.

Duurzaam businessmodel

Het kortetermijndenken bestaat nog steeds en van deze bedrijven kan je dus geen heil verwachten voor een transitie naar een duurzame mentaliteit en een dienstbare houding.

Coöperaties bieden aan deze aandeelhoudergedreven organisaties een natuurlijk tegenwicht. Bij coöperatieve ondernemingen is het klantenbelang gelijk aan het eigen belang van het bedrijf. Winst als belangrijkste drijfveer is er niet, al was het maar omdat uitkeren aan aandeelhouders niet mogelijk is. Winst als buffer en voor innovatie is nodig.

Coöperaties hebben een duurzaam businessmodel. Allereerst is voor coöperaties de relatie even belangrijk als de transactie; een focus louter op de transactie is kortstondig, een focus op de relatie voegt daar een duurzaam element aan toe. Bij winstgedreven ondernemingen is de relatie hooguit een middel voor het uiteindelijke doel: de transactie.

Marketingsausje

Een tweede reden is dat coöperatieve ondernemingen altijd verder kijken dan geld alleen, maar nadrukkelijk ook een maatschappelijke agenda nastreven. Dat reikt veel verder dan MVO als marketingsausje.

Door hun verankering in de samenleving, onder meer doordat dialoog met hun leden in de genen zit, zijn zij ook beter in staat betrokkenheid te organiseren en te onderzoeken wat essentiële vraagstukken zijn.

Vertrouwen

Uit onderzoek blijken coöperaties ook beter te scoren als het gaat om vertrouwen. Terugwinnen van vertrouwen is cruciaal, want onze economie is kwetsbaar en onze verworvenheden staan onder druk. Dat vraagt om partijen die verder kijken dan hun eigen belang, die samenwerken als basishouding hebben en duurzaam en dienstbaar handelen.

“Cooperatives build a better World”, is de slogan van 2012, het VN-jaar van de Coöperaties. Een betere én stabielere wereld hebben we nu hard nodig.

Frido Kraanen is directeur Coöperatie en Leden bij pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM.