Een vuilophaaldienst die buiten z’n nutstaken op de commerciële toer gaat, een wijkcentrum dat bruidspartijen verzorgt. Het zijn maar twee voorbeelden van overheden die op oneerlijke wijze concurreren met bedrijven.

Door Linda van Beek

Ondernemers storen zich daar al jaren aan. De wet Markt en overheid die op 1 juli is ingegaan, geeft bedrijven eindelijk handvatten om zich hier tegen te verzetten. Met deze wet is een lang bestaand manco in het mededingingstoezicht eindelijk voor een belangrijk deel opgelost.

Concurrentievervalsing

De afgelopen jaren ontpopten overheden zich steeds vaker als ondernemers. En regelmatig gebruikten ze belastinggeld om die activiteiten te subsidiëren. Een typisch gevalletje concurrentievervalsing.

Veel bedrijven, zoals horecazaken, videotheken, fitnesscentra, jachthavens, groenvoorzieners en fotografen, plukten hiervan de wrange vruchten: zij werden van de markt gedrukt. De nieuwe wet moet hierin verandering brengen.

Gedragsregels

De wet stelt gedragsregels in en zorgt ervoor dat de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) bij oneerlijke concurrentie kan ingrijpen. Verder biedt de wet handvatten om het naleven van de regels via de rechter af te dwingen.

De uitgangspunten zijn helder. Overheden zullen hun kosten volledig moeten doorberekenen in de verkoopprijs. Verder mogen ze hun eigen bedrijven niet bevoordelen en mogen ze de gegevens waarover ze beschikken niet hergebruiken voor economische activiteiten.

Financiële sanctie

Deze wet maakt duidelijk dat ook voor de overheid het principe ‘gelijke monniken, gelijke kappen’ geldt. Overheden zoals Rijk, provincies en gemeenten, maar ook zelfstandige bestuursorganen die zich willen gedragen als ondernemer, zullen zich aan dezelfde regels moeten houden als ondernemers.

Doen ze dat niet, dan kunnen ondernemers bij de betreffende overheid of de NMa een klacht indienen. En daarbij blijft het niet. De NMa kan bij overtreding van de wet een financiële sanctie opleggen.

Algemeen belang

Hoewel de wet een belangrijke stap voorwaarts betekent, kan deze op een aantal onderdelen nog wel beter. Zo biedt de wet de overheid de ruimte om zelf te bepalen of een activiteit in het algemeen belang is. Is dat zo, dan hoeft zij zich niet te houden aan de wet.

Dat klinkt toch een beetje als een slager die zijn eigen vlees keurt. Waardoor het risico van oneerlijke concurrentie alsnog op de loer ligt. Reden genoeg om de komende tijd de vinger aan de pols te houden.

Linda van Beek is manager beleidsteam internationaal economisch beleid bij VNO-NCW en schrijft namens VNO-NCW en MKB-Nederland.