Eerste minister, eerste mijnwerker

Voor de één een duivelsdilemma, voor de ander een gegeven: de keuze voor de eerste. Waarom werd die ene mijnwerker als eerste omhoog getakeld? En waarom is Rutte verkozen tot lijsttrekker?

Door Luc Molenaar | ASI Consulting

Het overkomt ons allemaal wel een keer: de eerste zijn. En soms vinden we dat fijn, maar soms zijn we het tegen wil en dank. Als we er hard voor hebben gewerkt, vinden we het vaak prettig.

Het is dan hetgeen waarvoor we hebben gestreden. Net als Rutte heeft gestreden. Veel hard werk, gerichte acties, campagnes en het sluiten van allianties, hebben hem gebracht waar hij nu is. Natuurlijk moet je een bepaalde basisdrive hebben om er überhaupt aan de beginnen, maar dat is geen garantie dat je er echt komt. Maar Rutte is het gelukt.

Gekozen door zijn partij, gekozen door het volk. Democratisch en volgens de regels van het spel. Laurence Peter zei ooit eens: "Democratie is een proces waarin de mensen vrij zijn om de man te kiezen die van alles de schuld gaat krijgen.". Dus Rutte, succes!

Ondergronds debat

Hoe anders was het bij de mijnwerkers uit Chili die al maanden vast onder de grond zaten. Daar was geen campagne, geen debat, geen race om de eerste te worden. Of toch wel? Zou er gedebatteerd zijn tijdens de lange dagen en nachten over de mogelijke reddingsoperatie?

Gebruik maken van de aloude conventie ‘vrouwen en kinderen eerst’ ging niet echt op. Dus wellicht de oudste eerst? De jongste? De gene met de meeste kinderen? De gene met het kortste rietje? En zo kunnen we nog wel even doorgaan.

Belangrijk hier is natuurlijk dat de redding op gang is gekomen en hopelijk als u dit leest al succesvol is uitgevoerd. Al vraag ik me wel af hoe de laatste persoon het zal vinden als hij nadat iedereen is gered, nog een uurtje of wat moet wachten op zijn redding.

Echter, volgens geruchten was er intern een discussie over wie de laatste zou mogen zijn omdat deze persoon de meeste media-aandacht zou krijgen. Tja.

Blij

Bovenstaande voorbeelden zijn natuurlijk van verschillende orde. De een is blij gekozen te zijn om vervolgens dit nog lang te blijven en de ander is blij om het nooit meer te hoeven zijn. Deze verschillende uitgangspunten zijn fundamenteel. In noodgevallen blijken wij goed in staat om een keuze te maken die bij ons past.

Studies hebben uitgewezen dat we in dat geval voor onszelf kiezen. Dat is onze instinctieve overlevingsdrang.

Leider

Bij het kiezen van een leider, speelt deze drang ook mee, maar op een iets andere manier. Hier kijken we meer naar hoe deze leider ons kan beschermen en ons leven kan veraangenamen. Hoogleraar psychologie Mark van Vugt stelt dat het in onze genen zit dat wij leiders accepteren die vanzelf komen bovendrijven.

Wij herkennen deze mensen door kenmerken die wederom voortkomen uit onze instincten. Dus iemand als leider opleggen werkt dus niet. En dat is toch wat vaak gebeurt. Misschien is het een goed idee om medewerkers zelf hun leiders te laten kiezen. Maak een lijst met geschikte personen en laat uw medewerkers die projectleider of manager zelf kiezen.

Maar: 'of iemand effectief is als leider hangt uiteindelijk af van het respect en het aanzien dat hij of zij verdient dankzij kwaliteiten waar de groep behoefte aan heeft en waar zij zelf niet over beschikt.’

Luc Molenaar is partner bij ASI Consulting