De beste stuurlui

De voormalige voorzitter van de Federal Reserve Alan Greenspan, lange tijd de machtigste man ter wereld, lijkt het lastig te vinden die rol niet meer te hebben. Te pas en te onpas uit hij kritiek op de wijze waarop Bernanke de scepter zwaait en de Amerikaanse economie op het rechte spoor probeert te krijgen.

Door Martine Hafkamp | Fintessa Vermogensbeheer, in samenwerking met Belegger.nl

Daarvoor zijn en worden alle registers opengetrokken. Om ervoor te zorgen dat er in de Verenigde Staten zowel geconsumeerd als geïnvesteerd wordt, is lange tijd het Keynesiaanse model gevolgd van een lage rente. Renteverlagingen als doping voor de economie. Aan de ene kant wordt sparen daardoor onaantrekkelijk, terwijl aan de andere kant investeringen eerder rendabel worden.

Er zijn zowel op de Amerikaanse huizenmarkt als in een aantal Europese landen voorbeelden te over waar dat allemaal toe kan leiden. Veel oorspronkelijk verlieslatende investeringen en onmogelijke financieringen werden wel haalbaar doordat de prijzen (en dus de rente) niet meer de juiste informatie doorgaven.

Lang laag

Nu Bernanke het rentewapen niet meer kan hanteren en hij niet meer kan doen dan aangeven dat hij deze ‘lekker lang laag’ zal houden, moet hij naar andere maatregelen grijpen om de een stilval van de economische groei te voorkomen. Daar komt de strategie van het vergroten van de geldhoeveelheid (wederom) op de proppen.

Hoewel de Fed de afgelopen jaren een ietwat controversiële reputatie heeft opgebouwd waar het gaat om het opkopen van schatkistpapier, sorteerde Bernanke op de financiële markten met de eerste hints op een tweede ronde kwantitatieve verruiming direct succes.

Ierland

Helaas voor de Fed wordt in ieder geval op de korte termijn het effect teniet gedaan, doordat in Europa de begrotingsproblemen iedere keer weer opspelen. Zo kampt Ierland, ondanks de draconische maatregelen die al genomen zijn, met een torenhoog tekort. Afgelopen weekend werd bekend dat de EU en het IMF de Ieren van steun zullen voorzien. Daar bovenop heeft Griekenland weer een te rooskleurige voorstelling van zaken gegeven.

De eenheid lijkt in Europa ver te zoeken nu Oostenrijk min of meer heeft gedreigd Griekenland te willen straffen voor het leugenachtige gedrag door geen steunbetalingen meer te doen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat beleggers weer massaal de dollar opzoeken.

Greenspan

Daarmee wordt op korte termijn ook de beschuldiging van Greenspan ontkracht dat Bernanke doelbewust op een afzwakking van de dollar aanstuurt. Dat de voormalige voorzitter van de Fed zo veel kritiek heeft op het beleid van zijn opvolger is opmerkelijk en ongepast. Greenspan stond tussen 1987 en begin 2006 aan het roer van het stelsel van Amerikaanse centrale banken.

In die tijd heeft hij de geldkraan eveneens een aantal keer flink open gezet in de vorm van forse renteverlagingen. Dat deed hij niet alleen tijdens de beurscrash van 1987, maar ook ten tijde van de Azië- en de Latijns-Amerika crisis, het uiteenspatten van de internetbubbel en na de aanslagen van 11 september.

Bubbel

Waar hij nu waarschuwt voor een bubbel op de obligatiemarkt, heeft hij zelf misschien wel de grootste zeepbel mee helpen creëren, namelijk die op de huizenmarkt. Zelf ontkent hij dat zijn beleid daar aanzet toe heeft gegeven. Naar zijn zeggen heeft zijn beleid van een lage rente en een soepel omgaan met de regels niet tot het nemen van steeds grotere risico’s geleid.

Naar mijn smaak gaat hij wel heel gemakkelijk voorbij aan het feit dat er bijvoorbeeld wel heel gemakkelijk hypotheken werden verstrekt in het navolgen van de ‘American dream’. En dat terwijl hij al jaren geleden zelf heeft erkend dat er problemen op de huizenmarkt ontstonden.

Knappen

Terugkijkend kan worden geconstateerd dat hij zowel de Amerikaanse als de wereldeconomie wel een aantal keer overeind heeft gehouden, terwijl hij tegelijkertijd ook heeft bijgedragen aan het opblazen van een paar zeepbellen. Maar het kenmerk van een zeepbel is dat je nooit precies kan zeggen wanneer deze zal knappen.

Wat dat betreft is Bernanke met zijn neus in de boter gevallen en heeft Greenspan het schip op tijd verlaten. Laten we hopen dat hij zich zeer binnenkort ook zal realiseren dat hij niet meer de stuurman van de Fed is.

Martine Hafkamp is algemeen directeur van Fintessa Vermogensbeheer. Zij won in 2008 de Gouden Stier voor de beursvrouw van het jaar. Volg Martine ook op Twitter.com/Martinehafkamp