Wie behartigt het ZZP-belang?

De Nieuwe Vakbeweging (DNV) wil ook belangenbehartiger zijn voor ZZP’ers, zo maakte Jetta Klijnsma de afgelopen week bekend. ZZP Netwerk Nederland reageerde als door een adder gebeten.

Door Dick Bosscher

“De Nieuwe Vakbeweging moet zich niet bemoeien met ZZP’ers!”, riep Jerry Helmers, voorzitter van ZZP Netwerk Nederland. Daar zal natuurlijk ook wat broodnijd achter zitten, maar het venijn zit dieper.

Ledental

Al een aantal jaren proberen FNV en CNV ZZP’ers over te halen om lid te worden. Dat heeft niet zozeer te maken met een warme sympathie voor de zelfstandige ondernemer, maar meer met het feit dat de vakbonden hun ledental zien teruglopen. Vakbondsleden die als werknemer overstappen op een zelfstandig bestaan – en dat zijn er nogal wat geweest de afgelopen jaren – zeggen hun lidmaatschap op en die markt moet worden teruggewonnen.

Mondjesmaat

Het werven van ZZP’ers slaagt tot nu toe maar mondjesmaat; naar schatting is nog geen tien procent van het totale ledenbestand zelfstandig ondernemer. Dat heeft deels met geld te maken – een lidmaatschap kost al gauw 180 euro per jaar – maar ook met de aard van het beestje. Een ZZP’er wil in alle opzichten profiteren van zijn zelfstandigheid. En zelfstandigheid en vakbond, daar wringt het nog wel eens tussen.

Regels

Vakbonden houden ervan alles te reguleren en vast te leggen in regels, akkoorden en overeenkomsten. Dat uitgangspunt heeft de gemiddelde werknemer geen windeieren gelegd, maar als je zelf je tarieven en werktijden wilt bepalen, kom je al gauw in botsing met die regeltjes.

Transportsector

Een simpel voorbeeld doet zich voor in de transportsector, waar zelfstandige chauffeurs niet mogen rijden op een vrachtwagen die niet van hen is. Die regel komt rechtstreeks uit de koker van de vakbonden, die daarmee de positie van de werknemers willen beschermen. FNV Bondgenoten wil nog een stap verder gaan door te laten vastleggen dat zelfstandige chauffeurs zich aan dezelfde werkuren als mensen in loondienst moeten houden, maar dan inclusief het verwerken van hun administratie.

Als ZZP-vakbondslid moet je je in zo’n geval nog maar eens serieus afvragen of jouw belangen ook wel worden behartigd. Daarnaast streven de vakbonden in hun regeldrang naar afspraken over minimumtarieven en ook hier speelt de bescherming van werknemers een belangrijkere rol dan de verbetering van de positie van ZZP’ers.

Tarieven

Op zich valt er veel te zeggen voor het regelen van tarieven, want vooral in deze tijden van economische neergang worden veel ZZP’ers gedwongen om ver onder hun gebruikelijke tarieven te gaan zitten. Die moordende onderlinge concurrentie leidt ertoe dat honderdduizend ZZP’ers in Nederland onder het bestaansminimum leven. Dat is geen simpele kwestie van slecht of goed ondernemerschap; de markt is gewoon te vol.

Woud

Je ontkomt dus niet aan een zekere regulering. ZZP’ers zijn er meer bij gebaat als zij dat zelf oppakken dan dat zij zich laten inkapselen door een vakbond. Maar zolang het woud van ZZP-belangenbehartigers nog zo ondoorzichtig blijft (zo heb je SBO/ZZP, de vereniging voor Zelfstandigen Zonder Personeel, ZZP Nederland, ZZP Netwerk Nederland en de Vereniging Platform Zelfstandige Ondernemers) mag De Nieuwe Vakbeweging hoop blijven koesteren.

Dick Bosscher is journalist, trainer/adviseur journalistiek en communicatie en eigenaar van Duidelijker bv. Hij traint journalisten en geeft advies en communicatietrainingen aan bedrijfsleven en overheden. Je kunt hem volgen op Twitter (@dickbosscher).