Nieuwe tool helpt bij omzeilen bewaarplicht

AMSTERDAM - Het 'Small Sister' project heeft een eerste bèta van zijn SmallMail applicatie vrijgegeven. De tool laat gebruikers anoniem mailen en omzeilt daarmee de bewaarplicht.

SmallMail biedt gebruikers een manier om e-mail berichten te versturen zonder dat providers of overheiden de afzender of geadresseerde kunnen achterhalen. Daarvoor worden niet alleen de boodschap zelf, maar voor het eerst de headers van de e-mail versleuteld. In de header staat onder meer het IP-adres van de afzender.

Het project is opgezet door een groep van vijf Nederlandse ontwikkelaars en wordt geleid door Brenno de Winter, een freelance IT-journalist die zich voor onder meer Webwereld specialiseert in privacy en beveiling. De stichting NLNet steunt het project met een subsidie van 25.000 euro.

Versleutelen
Small Sister is wereldwijd de eerste poging om anonieme e-mail voor een breed publiek toegankelijk te maken, zegt De Winter. Gebruikers kunnen weliswaar de inhoud van een bericht versleutelen, maar spionagediensten of providers kunnen dan wel het IP-adres van de afzender achterhalen. Zo is in theorie te achterhalen of een journalist met een klokkenluider communiceert.

Small Sister maakt gebruik van Tor, een dienst die individuen via een wereldwijd netwerk van routers anoniem laat surfen. Elke router verwijdert persoonlijke informatie, waardoor het webverkeer niet meer naar een individu leidt. Een overheid of veiligheidsdienst die de oorsprong van een gebruiker probeert te achterhalen, komt niet verder dan de laatste router uit het Tor netwerk. SmallMail is de eerste applicatie die Tor in combinatie versleuteling inzet voor het verzenden van e-mail.

Omdat Tor het verkeer meerdere keren omleidt, duurt het langer dan gebruikelijk voordat een email is ontvangen. In praktijk zal een e-mail zo'n 3 minuten op zich laten wachten, verwacht De Winter.

Samenwerken
Om SmallMail te kunnen gebruiken, moeten zowel de verzender als de vervanger speciale software op hun client installeren en overstappen op een speciale mailserver. Het project biedt op dit moment zelf één server voor publiek gebruik aan. In de toekomst verwacht de De Winter dat servers zullen gaan samenwerken en data delen, zodat email ook beschikbaar blijft wanneer een server mocht verdwijnen of uitvallen.

Het project is een reactie op de Europese bewaarplicht, zegt De Winter in een toelichting. De journalist ziet in de bewaarplicht een grote bedreiging van de persvrijheid, omdat overheden op die manier eventuele klokkenluiders zouden kunnen opsporen en vervolgen. Hij haalt ook de OV-Chipkaart aan, omdat de Belastingdienst alle reisinformatie van burgers zeven jaar lang zal opslaan. De overheid kan daarmee precies achterhalen wie op welk moment waarheen is gereisd.

Ministeries
Naast privacy-bewuste gebruikers, zou de dienst ook interessant kunnen zijn voor bedrijven en ministeries die op vertrouwelijke wijze berichten willen uitwisselen. De Winter erkent dat daarnaast ook criminelen en terroristen er gebruik van zouden kunnen maken. Maar voegt daaraan toe: "Helaas hebben terroristen al eigen, vergelijkbare tools. Er zijn Arabische tools die dit ook doen. Dit kan je zowel voor goed als voor kwaad gebruiken."

Het pakket is op dit moment alleen getest voor Ubuntu systemen. Small Sister zoek vrijwilligers die de open source applicatie, die is geschreven in Python, te porten naar Windows en OS X.