'Nederland heeft zich van de kaart laten spelen in EU'

AMSTERDAM – Nederland heeft zich in de afgelopen drie jaar tijdens de schuldencrisis van de kaart laten spelen binnen de Europese Unie. "Nederland heeft een beetje achterover zitten leunen."

© AFP

Dit stelt Roel Janssen, schrijver van het boek ‘De Euro’, een boek dat twintig jaar na het Verdrag van Maastricht met de Nederlandse hoofdrolspelers uit die tijd, waaronder Ruud Lubbers (oud-premier) en Wim Kok (toen minister van Financiën) terugblikt op het verdrag dat in 1992 de weg vrijmaakte voor de invoering van de euro.

“In de geschiedenis van de EU heeft Nederland altijd grote en cruciale rol gespeeld. We konden als klein land heel veel inbrengen. Maar na het verdrag van Maastricht en het Stabiliteitspact heeft Nederland zich in de marge laten spelen.”

“Zeker dit kabinet is twee jaar lang bezig geweest met zeggen dat het allemaal zo slecht was in Brussel. Ik heb ook het gevoel dat Rutte er in het begin maar weinig van begreep.”

Achterstand

“We hebben geen enkele invloed meer gehad in de afgelopen twee jaar en de aansluiting bij wat Duitsland en Frankrijk aan het doen waren totaal gemist. Nu probeert men dit naarstig terug te vinden. Maar er is een behoorlijke achterstand. ”

Janssen sprak naast Lubbers en Kok ook Cees Maas (ministerie van Financien) en André Szasz (de Nederlandse Bank) over de politieke besluitvorming in de aanloop naar het Verdrag van Maastricht.

“Tussen de regels door kun je wel lezen bij Lubbers en Kok dat die eigenlijk behoorlijk teleurgesteld zijn over het Nederlandse optreden. De geïnterviewden in mijn boek zeggen allemaal: het verdrag van Maastricht was maar half af."

"We dachten dat het vanzelf wel goed zou komen met de politieke samenwerking zodra de economische tot stand was gebracht. Maar dat is alles behalve gelukt.”

Onbegrijpelijk

De financieel journalist noemt het ‘onbegrijpelijk’ dat de leiders van toen dachten dat de monetaire unie zou werken op de manier waarop het destijds werd ingericht. Een politieke structuur miste en ook toen was er al een grote kloof tussen de economieën van de verschillende landen. "Dat is nog een nog groter probleem dan dat het begrotingsdiscipline niet streng genoeg is."

“Bij de toetreding waren landen als Italië en Griekenland al probleemlanden, zo wordt tijdens mijn gesprekken nog eens duidelijk. Misschien hadden we de euro zonder hen moeten beginnen.”

Niet dom

"Wat er is gebeurd in de afgelopen twee jaar is dat alle euro’s die we naar Griekenland brengen, net zo hard weer naar ons terugkomen. Cees Maas is niet dom, daar had hij iets op moeten bedenken. "

"Maar men heeft zich destijds uitsluitend gericht op de onafhankelijkheid van de ECB en de toelatingscriteria. Wat er daarna moest gebeuren, dat hebben ze een beetje laten lopen."

Gulden

Uit het boek blijkt dat Kok en Lubbers echter nog steeds achter de beslissingen van die tijd staan. Volgens Kok had Nederland zonder het verdrag van Maastricht nog met de gulden betaald, terwijl Lubbers de huidige problemen vooral aan het financiële kapitalisme van de jaren negentig wijt.

Beiden geloven in een oplossing, terwijl Szasz (DNB) stelt dat de EU zichzelf in een mogelijke positie heeft gemanouvreerd. ‘Ik niet weet of er nog een uitweg is’, zo stelt hij.

“Ik denk dat het politieke optimisme gewoon groter is”, zo stelt Janssen daarop. “De kosten om de boel te laten knappen zijn te hoog.”