Keuze van een ondernemingsvorm

Een ondernemer kan kiezen tussen verschillende ondernemingsvormen: een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid (bijv. een eenmanszaak) of een rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid (bijv. een bv). Dit heeft onder meer gevolgen voor de aansprakelijkheid.

Bij de keuze van de ondernemingsvorm is een aantal zaken van belang. Werkt de starter alleen of gaat hij samenwerken met anderen, bijvoorbeeld in een VOF, bv of maatschap? Wat wordt bij de samenwerking door partijen ingebracht: arbeid, goederen, goodwill of geld? Ook de rol van het privé-vermogen en het type belastingen dat wordt geheven, zijn op die keuze van invloed.

Het is van belang om hierbij advies in te winnen bij de Kamer van Koophandel en een accountant. Er zijn twee soorten rechtsvormen: rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid of met rechtspersoonlijkheid.

Rechtspersoonlijkheid
Bij rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid is de ondernemer met zijn hele privé-vermogen aansprakelijk voor schulden van de onderneming:

• Eenmanszaak (dus ook de zzp'er en freelancer);
• Vennootschap onder firma (VOF);
• Commanditaire Vennootschap (CV);
• Maatschap

Aansprakelijk
Bij rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid is de ondernemer alleen aansprakelijk voor het bedrag dat hij heeft geïnvesteerd. Een rechtspersoon is een zelfstandig drager van rechten en plichten. Dit betekent dat de betrokken personen, zoals de directeur(en) en commissarissen, niet met hun privé-vermogen aansprakelijk zijn voor de schulden van de rechtspersoon. Rechtspersonen zijn:

• Besloten Vennootschap (bv)
• Naamloze Vennootschap (nv)
• Vereniging (incl. coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij)
• Stichting

Nieuwe wetgeving
Momenteel behandelt de Eerste Kamer een wetsvoorstel met nieuwe regels voor de zogeheten 'personenvennootschappen'. Het gaat hierbij om de maatschap, de VOF en de CV. Voor eenmanszaken en bv's heeft deze wet geen consequenties.

Doorgaans is de keuze voor een eenmanszaak als rechtsvorm het gemakkelijkst en het populairst. De bv en de VOF zijn twee andere populaire rechtsvormen die hierna in vogelvlucht aan de orde komen.

Bv
Aan het oprichten van een bv worden in de wet een aantal eisen gesteld. De belangrijkste zijn:

• De oprichting kan alleen bij notariële akte. In de oprichtingsakte worden de statuten van de vennootschap vastgelegd
• Voor de oprichting moet het Ministerie van Justitie een zogenaamde verklaring van geen bezwaar verlenen op basis van een conceptakte die door de notaris is opgesteld. Bekeken wordt of de oprichters en toekomstige bestuurders in de laatste acht jaar niet betrokken zijn geweest bij vermogens delicten of faillissementen. Het verkrijgen van de verklaring van geen bezwaar duurt enkele dagen.
• Een belangrijke eis is dat er bij de oprichting van een bv een minimumkapitaal van 18.000 euro in de vennootschap moet worden gestort. Storting op de aandelen hoeft niet in geld, maar kan ook in natura, bijvoorbeeld als er onroerend goed met minimaal deze waarde op naam van de bv staat.

VOF
De oprichting van een VOF is in feite vormvrij. Het is geen dwingende eis dat er een vennootschapsakte wordt opgesteld. Het is wel aan te raden om de afspraken tussen de vennoten schriftelijk vast te leggen. Bij het opstellen van een vennootschapsakte kan een accountant of een juridisch adviseur behulpzaam zijn. Het is ook verstandig om de akte bij de notaris vast te leggen.

In het vennootschapscontract kan onder meer worden opgenomen:

• de naam van de vennootschap;
• het doel van de vennootschap;
• de inbreng van de vennoten; dit kan geld zijn, maar ook arbeid, goederen, goodwill, knowhow, etc.;
• de verdeling van winst en delging van verliezen;
• de verdeling van de bevoegdheid;
• afspraken over ziekte;
• afspraken over vakantiedagen.

(c) Plein+