Zeven vragen over het gasconflict

Zeven vragen over het gasconflict tussen Oekraïne en Rusland.

1. Hoe is het conflict begonnen? Rusland en Oekraïne werden het niet eens over een nieuw contract voor de levering van gas in 2009. Het Russische staatsgasbedrijf Gazprom wilde de prijs verhogen van 179,50 dollar tot 250 dollar per 1000 kubieke meter, maar Kiev weigerde. Inmiddels heeft Gazprom de prijs verhoogd tot 450 dollar. Om Oekraïne onder druk te zetten, draaide Rusland de gaskraan vanaf nieuwjaarsdag gedeeltelijk dicht.

2. Waarom worden zoveel Europese landen getroffen? Een groot deel (80 procent) van het Russische gas voor de Europese markt loopt via pijpleidingen in Oekraïne. Ongeveer een kwart van de Europese gasvoorziening is afkomstig uit Rusland. Volgens Rusland bleef Oekraïne, na de vermindering van de toevoer, gas bestemd voor Europese markten gebruiken. Oekraïne ontkent het Europese gas af te hebben getapt en zegt alleen een beetje gas gebruikt te hebben om druk op de pijpleidingen te houden.

3. Zijn er alternatieve routes voor het Russische gas? Er gaat ook een pijpleiding van Siberië via Wit-Rusland naar Polen en Duitsland. Daarnaast is er een leiding via de Zwarte Zee naar Turkije. Rusland zegt de toevoer door deze leidingen opgeschroefd te hebben.

4. Kan Oekraïne de hogere gasprijs wel betalen? De Oekraïense economie verkeert in de ergste recessie van de afgelopen tien jaar. Als de gevraagde gasprijs wordt betaald, kan de economie instorten en is Gazprom verder van huis. Volgens sommige analisten is de gevraagde prijs van 450 dollar per 1000 kubieke meter dan ook vooral een dreigement om Oekraïne aan de onderhandelingstafel te krijgen.

5. Loopt Nederland ook risico om met een gastekort komen te zitten? Nederland heeft het voordeel dat het zelf gas wint. GasTerra, de grootste gasleverancier van Nederland en de enige Nederlandse leverancier die Russisch gas inkoopt, haalt maar 5 procent van zijn gas uit Rusland.

6.Is het een economisch of politiek conflict? Gazprom zegt dat het een uitsluitend commerciële ruzie is. Hoewel diplomaten en analisten ook denken dat zakelijke motieven de overhand hebben, speelt de bekoelde relatie tussen Kiev en Moskou volgens hen ook een rol. De relatie verslechterde sinds de Oranje Revolutie in Oekraïne, waarbij Europa-gezinde leiders aan de macht kwamen.

7.Is er een oplossing in zicht? De snelste manier om het conflict op te lossen is als Kiev en Moskou terugkeren naar de onderhandelingstafel. Nu het effect van het conflict steeds verder uitbreidt richting West-Europa, ondervinden de twee kemphanen steeds meer politieke druk om rond te tafel te komen.