Strategie van banken

Banken hebben rake klappen opgelopen in de kredietcrisis. Hoe ziet hun toekomst eruit?

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Jarenlang hebben banken kunnen profiteren van een belangrijk strategisch voordeel: goedkope grondstof. Doordat landen met een omvangrijk en chronisch hoog spaaroverschot zoals bijvoorbeeld China hun geld vooral in (staats)obligaties in het Westen belegden, is de rente jarenlang veel te laag geweest.

Niet alleen was de inkoopprijs laag voor de banken, ook de omloopsnelheid van de aangeboden producten was in de afgelopen jaren bijzonder hoog. De toezichthouder heeft een oogje toegeknepen toen banken hun producten (inclusief de bijbehorende risico's) meteen weer doorplaatsen bij derden. De combinatie van een lage kostprijs en een hoge omloopsnelheid, die bij de banken tot fenomenale winsten heeft geleid, is nu verleden tijd.

Veel banken moeten hun balans versterken met de duurste grondstof: de uitgifte van nieuwe aandelen en de toezichthouder heeft haar ogen geopend en kijkt wantrouwend aan tegen zogeheten innovatieve producten die de banken willen verkopen. Steeds meer stemmen gaan op om de banken te verbieden om teveel buiten hun nutsfunctie te treden door ondernemend durfbank te spelen.

Schoonmaken
Dit alles heeft ertoe geleid dat de banken met een flinke kater rondlopen en zich afvragen of ze ooit nog zo'n leuk feest zullen meemaken. Of zij zich kunnen herstellen hangt allereerst af van de ontwikkeling van een factor buiten de controle van de banken: de conjunctuur. Als de economische recessie lang aanhoudt, wordt het bijzonder moeilijk voor de banken om zich met succes strategisch te herpositioneren. Zij zullen veeleer met schadebeperkende maatregelen bezig moeten houden op de korte termijn zoals het omgaan met dubieuze debiteuren en kostenbesparende maatregelen.

Maar als de economische val enigszins tot stilstand komt, zijn de uitgangspunten niet eens zo slecht. De toetredingsdrempel van de bankenindustrie is door de toegenomen regulering en de hoge investeringen die toetreders moeten doen in het opzetten van de infrastructuur om hun bedrijf effectief van de benodigde informatie te voorzien (essentieel voor bijvoorbeeld risk management).

Tarieven
Achter deze beschermingswal kunnen de sterkere banken vaak hun tarieven verhogen omdat de zwakkere broeders (vaak de prijsvechters van weleer) de arena hebben verlaten. Op de Nederlandse hypothekenmarkt is dat duidelijk te zien. De marges die banken hun klanten in rekening brengen zijn veel hoger dan voor de kredietcrisis losbarstte.

Westerse banken kunnen op hun thuismarkt een fatsoenlijk rendement op geïnvesteerd vermogen realiseren indien de conjunctuur niet verder verslechtert. Het grote probleem wordt echter groei. De Westerse banksector is overbevolkt. Groeien kan doorgaans alleen door het prijswapen te hanteren. Wat dat betreft zijn er duidelijke parallellen met bijvoorbeeld de supermarktsector.

Het antwoord ligt in de zogeheten opkomende markten. Daar is de markt nog niet verzadigd en de lokale concurrentie vaak niet in staat om de benodigde investeringen te doen om effectief te concurreren met hun meer kapitaalkrachtige Westerse soortgenoten. Het volgende feestje zal zich naar alle waarschijnlijkheid afspelen in de emerging markets. En nu maar hopen dat de nieuwe kater nog even op zich laat wachten.