Oplopende spanningen rond China

Lange tijd is met bewondering gekeken naar de opkomst van de Chinese economie. Die bewondering is omgeslagen in een vijandige houding.

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

De eerste stap in de normalisering van de relatie tussen het Westen en China is gezet toen in 1972 de Amerikaanse President Nixon en Mao Zedong elkaar de hand schudden op Chinees grondgebied.

Experimenten

Een van de belangrijkste hervormingen van de Chinese economie werd in de jaren tachtig door de toenmalige Chinese leider Den Xiaoping ingezet: de Special Economic Zones. In deze kustgebieden werd particulier initiatief meer ruimte gelaten en (gecontroleerd) geëxpirimenteerd met Westerse productiemethoden. Dat bleek een daverend succes.

Ondernemerschap en initiatief, door Maynard Keynes ooit treffend omschreven als animal spirits, waren in ruime mate voorhanden in het sinds 1949 Communistische China.

Naïef

De houding van de V.S. ten opzichte van China kan achteraf het beste als naïef bestempeld worden. Amerikanen waren, vooral op basis van eigen ervaring, overtuigd dat met de groeiende welvaart het totalitaire regime snel haar grip op de bevolking zou verliezen.

Rijke, goed opgeleide burgers zouden immers niet toestaan dat zij moeten leven onder het juk van politieke censuur. Niets is minder waar gebleken. Het is de Chinese autoriteiten zelfs gelukt om het Manhattan aan de Zuid-Chinese Zee Hong Kong stevig onder de duim te houden.

Google

Teksten in traditionele media als kranten en tijdschriften worden traditioneel onderworpen aan het rode pennetje van het ministerie van Informatie, ministerie van Educatie, ministerie van Public Security, ministerie van State Security, ministerie van Supervision en het ministerie van Human Resources en Social Security.

De autoriteiten hebben veel meer moeite om tussenbeide te komen bij internet publicaties. Voor de vorm werd de teugel gevierd rond de Olympische Spelen in Beijing maar dat is duidelijk verleden tijd.

Toen de etnische minderheid in de westelijke provincie Xinjiang in opstand kwam, werd het internet in het enorme gebied doodleuk afgesloten. Ook YouTube wordt in China verboden omdat iemand het gewaagd heeft om een film te vertonen waarin te zien is hoe de Chinese politie inhakt op Tibetaanse monniken.

Aanval

De druppel die de emmer heeft doen overlopen is de recente aanval op het e-mail systeem van Google. Prompt heeft het Hoofd Juridische Zaken van Google, David Drummond in een persbericht van januari van dit jaar onomwonden zijn hart gelucht: "Third parties routinely gained access to the Gmail accounts of dozens of other human rights advocates in America, Europe and China itself...highly sophisticated and targeted attack originating from China."

De Chinezen hebben de openhartigheid opgevat als een oorlogsverklaring en dreigen Google helemaal monddood te maken. Dat veel Chinese internetgebruikers de censuur weten te omzeilen blijkt uit het grote aantal sympathiebetuigingen die Google in China via het web ontvangen heeft.

Er zijn zelfs bloemen bij het kantoor van Google gelegd. Niet duidelijk is of het vooral traditionele begrafenisbloemen betreft of een meer feestelijke variant.

Fred Huibers is partner hij Het Haags Effektenkantoor