Gevoelsarm

Worden mensen vrijgeviger als ze het goed hebben?

© HEK

Door Fred Huibers | Het Haags Effektenkantoor

Het is niet zo gek om te veronderstellen dat mensen vrijgeviger worden naarmate ze relatief welvarender worden. Zij kunnen immers al hun basisbehoeften met het grootste gemak bevredigen en hebben reserves die zij voor luxe kunnen aanwenden.

Mensen die nauwelijks rondkomen moeten nu eenmaal eerst aan zichzelf denken voordat zij het zich kunnen permitteren om iets voor een ander te doen. Dit beeld wordt gevoed door tradionele verhalen waar noblesse oblige in scherp contrast staat met de minder ruimhartige onderkant van de sociale pyramide.

Experiment

Onderzoek dat recent is gepubliceerd in de Journal of Personality and Social Psychology ontkracht deze mythe. In het experiment werden personen gevraagd om hun relatieve maatschappelijke status (welvaart, opleidingsniveau en beroep) aan te geven.

Nadat de ruim honderd proefpersonen dit hadden gedaan, is hun gevraagd het volgende spel te spelen. Iedere speler had tien punten. Zij werden gevraagd om (een deel) van de punten toe te kennen aan een anonieme partner. De partner kon hen ook punten toekennen. Daarbij werd gezegd dat het totaal aantal punten dat zij na de toekenningen in bezit hadden (behouden punten plus toegekende punten) geld waard zou zijn.

Er bleek een duidelijk verband tussen de sociale status en de generositeit. Zij met de laagste sociale status geven 44 procent meer punten weg dan diegenen die bovenaan de sociale ladder stonden.

Schok

Personen met een hoge sociale status vonden dat 2,1 procent van het inkomen aan liefdadigheid moest worden besteed. Dit staat in schril contrast met de 5,6 procent die de minder bedeelden zouden aanwenden.

Overigens zijn de upper classes wel meer beïnvloedbaar als het gaat om compassie dan anderen. Als proefpersonen door middel van video's in een meer ruimhartige stemming gebracht worden, worden zij ook in de praktijk genereuzer. Dit gaat niet op voor de rest. Overigens bereikt de bovenkant nooit het niveau van vrijgevigheid van de onderkant van de pyramide.

Egoïstischer

Sommigen hebben gespeculeerd hoe het komt dat de rijken minder vrijgevig zijn. Wellicht zijn zij rijker geworden door egoïstischer te zijn. Ook dit beeld lijkt niet te kloppen. In hetzelfde onderzoek is gekeken naar het gedrag van rijken die het geld zelf bij elkaar verdiend hebben versus de groep die het geld geërfd heeft. Er was geen verschil in de mate van vrijgevigheid tussen de twee groepen.

Omgekeerd wordt het menslievende gedrag van de minder bedeelden als rationeel gedrag gekenmerkt. Minder bedeelden weten dat zij meer afhankelijk zijn van de vrijgevigheid van anderen. Door nu meer te delen, kunnen zij - als het nodig is - rekenen op de hulp van diegenen die zij in het verleden geholpen hebben.

Rijken denken het allemaal zelf wel te kunnen rooien. Des te groter de schok als deze groep plotseling wel anderen nodig blijkt te hebben.

Fred Huibers is partner bij Het Haags Effektenkantoor