De beste zijn bestaat niet

Wat is dat eigenlijk “de beste zijn?” Beter dan je concurrent, beter dan je broer, beter dan je buurman? Het is allemaal zo relatief en wat zegt het nu helemaal. Toch worden we gestimuleerd beter te zijn dan…

En als de overheid er dan ook nog aan meewerkt, kunnen we stellen dat dit gegeven met de paplepel is ingegeven en het bijzonder moeilijk is deze 'state of mind' uit de mens te krijgen.

Maar waarom willen we de beste zijn? Is het de conditionering van al die voorbije jaren of zegt het iets over ons als mens? Halen we misschien onze eigenwaarde uit de beste te zijn? Feitelijk kunnen we stellen dat er vele smaakjes mensen zijn en dat er een groep is die van nature competitief is.

Daar kan je weinig aan doen dan je natuurlijke gedrag proberen te onderdrukken. Maar er is een grote groep die van nature helemaal niet zo competitief is, maar wel meedoet, denkt er zo bij te horen of weet niet beter dan dat het echt zo moet.

Hogere cijfers

Recentelijk kwam onze regering weer in beeld met het moeten behalen van hogere cijfers. Alsof een gynaecoloog met een 6 of 7 zometeen per definitie een slechtere gynaecoloog is.

Ga ik zometeen, al onflatteus in de beugels hangend, aan de gynaecoloog vragen wat zijn/haar cijferlijst was en als deze niet minimaal een 8 is, moet hij/zij vooral geen uitstrijkje maken? Ik zie mezelf al door de gangen van het ziekenhuis lopen en vragen naar cijferlijsten.

Of ga ik aan een nieuwe manager vragen naar zijn/haar cijferlijst en oh jee als bijvoorbeeld statistieken geen 8 opgeleverd heeft. Dan is hij/zij geen goede manager en kan ik hem/haar niet aannemen… maar niet heus.

Meer aspecten

Natuurlijk chargeer ik, maar volgens mij wordt de excellerende man of vrouw in een vak bepaald door meer aspecten dan een cijferlijst. Wat zit er in de genen en wat voor gerichte ervaring heeft de persoon in kwestie.

Is hij/zij dan de beste? Wat is de beste? Als ik het bepaal kan ik wel een lijst met aspecten neerleggen, maar als Janus Kizuna onderling discussieert, zal daar al wel een nuanceverschil zijn.

De beste is er niet, maar wel excellerende mensen en dus kan de regering zich beter bezig houden het onderwijs zo in te richten dat mensen een studie volgen waar ze in kunnen excelleren. Dan komen die mooie cijfers immers vanzelf.

Puberen

En een belangrijk aspect van kunnen excelleren is mensen niet laten kiezen als ze aan het puberen of napuberen zijn. Hoe groot is de groep die midden in de hormonale rollercoastertijd een afgewogen keuze kan maken voor het leven? Wat weet je feitelijk op die leeftijd van het leven?

Want daar hebben we het immers over. Het zijn de jongens en meisjes die een zetje in de rug van de ouders in een bepaalde richting krijgen of de uitzonderingen die al vanaf kinds af aan uit zichzelf roepen een bepaalde richting in te willen gaan. Waarbij je je af moet vragen of daar ook weer geen rolmodel model voor gestaan heeft.

Hoe dan ook, de beste zijn is relatief en wat levert het je als mens op? Als we die vragen kunnen beantwoorden, zijn we al weer een stuk verder en is een cijferlijst daar om deze te relativeren. En last but nog least, kan het de juiste plaats gegeven worden in het totaalplaatje wat je als mens bent. De beste of de één na beste of twee na beste of...

Helma van Wanrooij en Eelkje Oldenburger zijn eigenaar van Janus Kizuna en oprichters van Stichting Legatio. Zij herstructureren bedrijven en bieden persoonlijke begeleiding aan ondernemers en particulieren. De organisaties zijn ook terug te vinden op Twitter.