Belastingverlaging geen panacee voor crisis

AMSTERDAM - De aankomende Amerikaanse president Barack Obama kondigde maandag aan dat hij de belastingen met ongeveer 300 miljard dollar wil verlagen om de verzwakte economie te stimuleren. Eerder verlaagde Groot-Brittannië de btw en overweegt ook Duitsland de belasting te verlagen.

Er is echter veel twijfel of lagere belastingen een goede manier zijn om de consumptie en de economie aan te jagen. De btw-verlaging kwam de Britse premier Gordon Brown onlangs al op harde kritiek te staan van bisschoppen van de Anglicaanse kerk. Zij noemden het "oneerlijk en onverantwoordelijk" dat de overheid druk uitoefent op de bevolking om meer uit te geven.

De leider van de Britse conservatieven, David Cameron, wees er op dat de overheid hierdoor dieper in het rood komt. Hij vroeg zich af hoe nog meer schulden maken het antwoord kan zijn op wat hij 'Labours schuldencrisis' noemde.

Twijfel
Onder economen heerst twijfel. "Consumenten zien het niet als een permanente bijdrage aan hun inkomen. Ze maken zich zorgen over hun eigen financiële situatie. Als je nu een belastingteruggave doet, bestaat de kans dat het wordt gespaard", zei econoom Eric Bartelsman van de Vrije Universiteit.

Zijn collega van de Universiteit van Amsterdam, Sweder van Wijnbergen, valt hem hierin bij. "Als je weet dat er ontslagen gaan vallen en je hoort dat de btw morgen niet 19 maar 18 procent is, ga je natuurlijk niet meer uitgeven."

Uitgaven
De Tilburgse hoogleraar Lans Bovenberg deelt de mening dat belastingverlagingen tot hogere uitgaven leiden. Tegelijk ziet hij ook positieve kanten aan een dergelijke maatregel in vergelijking met een verhoging van de overheidsuitgaven.

"Een voordeel is dat het niet leidt tot protectionisme. Het brengt de overheid niet in de verleiding om alleen de eigen nationale industrie te helpen."

Overheid
Verder wijst Bovenberg er op dat consumenten beter dan de overheid in staat zijn te bepalen waar zij geld aan uitgeven. "Vooral als het heel snel moet, leidt dat bij de overheid al snel tot verkeerde projecten, het betuwelijneffect."

De meeste economen denken in ieder geval dat op langere termijn lagere belastingen goed zijn voor de economie. Het idee is dat lagere tarieven een stimulans zijn om investeringen te doen en daarmee goed zijn voor de productiviteitsgroei en de welvaart.

"Bij belastingen geldt, hoe lager hoe beter. Het probleem is alleen dat de overheid wel genoeg inkomsten moet hebben om te doen wat wij willen dat de overheid doet", aldus Van Wijnbergen.