Politiek geschokt door economische krimp

DEN HAAG - Premier Jan Peter Balkenende stelt dat Nederland verkeert in een zware recessie. Hij sprak dinsdag in een eerste reactie op nieuwe ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) over "uitzonderlijke economische omstandigheden".

Hij wees erop dat het lang geleden is dat ons land in zo'n economisch verslechterende situatie zat. "Het tempo is ongekend." Hij benadrukte dat de rekening van de noodzakelijke maatregelen niet alleen bij de overheid en niet zomaar bij toekomstige generaties kan worden neergelegd. "We staan voor een nieuwe en grote beproeving. Iedereen moet een steentje bijdragen."

VVD
Volgens VVD-leider Mark Rutte moet het kabinet onmiddellijk overgaan tot het schrappen van uitgaven die de economie schaden. Door te snijden in de bureaucratie in de thuiszorg bijvoorbeeld, kan volgens Rutte miljarden bespaard worden. Ook bij maatschappelijke stages en het kindgebonden budget is volgens Rutte veel geld te halen.

"Dit kabinet moet nu stoppen met kissebissen en eindelijk gaan regeren", zegt Rutte. Hij ziet ook mogelijkheden te bezuinigen op de sociale zekerheid, bij de bijstand onder 27 en op de WAO-uitkeringen, "de hoogste in de wereld".

Rutte pleit verder voor het naar voren halen van investeringen in wegen, de bouw en het openbaar vervoer. Op de langere termijn hoopt hij dat de AOW-leeftijd naar 67 wordt verhoogd en dat het kabinet het voor bedrijven eenvoudiger maakt personeel aan te nemen en ook weer te kunnen ontslaan.

Werkloosheid
Coalitiepartij PvdA is vooral geschrokken van de snel oplopende werkloosheid. "Dat is onze grootste zorg", stelt PvdA-Kamerlid Paul Tang dinsdag in een eerste reactie. Hij ziet het als een grote opdracht voor het kabinet om te voorkomen dat mensen buiten de boot vallen.

Voor de PvdA tonen de cijfers bovendien aan dat dringend maatregelen nodig zijn om de economie te stimuleren. Tang wil dat het kabinet bij de besprekingen over noodzakelijke ingrepen ook voor ogen houdt hoe het land er na de crisis duurzamer en beter voor kan staan. "Het is nu de klap opvangen op de korte termijn en nadenken hoe je er op langere termijn voor wilt staan."

Linkse hobby's
PVV-leider Geert Wilders vindt dat een deel van de overheidsuitgaven zo snel mogelijk moet worden geschrapt. Het kabinet moet volgens hem "gigantisch snijden in de linkse hobby's'', zoals bijdragen aan ontwikkelingssamenwerking, de publieke omroep, Afghanistan en de "klimaatswaanzin".

Het Tweede Kamerlid vindt het onbegrijpelijk dat het kabinet al tijden treuzelt en "op z'n achterste blijft zitten". Volgens hem moet het kabinet nu snel actie ondernemen, kiezen voor een lastenverlichting voor burgers en vooral afblijven van de AOW en de AWBZ.

"Er wordt zoveel uitgegeven aan linkse waanzin. Die overheidsuitgaven moeten worden beperkt en er moet geld terug naar de burger. Dat had men al lang moeten doen", zei Wilders.

GroenLinks
GroenLinks stelt dat het kabinet niet moet bezuinigen maar banen moet redden. "Op korte termijn, de komende twee jaar, gaat het behoud van werkgelegenheid boven een goed beheer van de schatkist", zegt GroenLinksleider Femke Halsema. Bestrijding van massawerkeloosheid heeft voor haar de absolute topprioriteit. Halsema vreest dat 2009 "erger wordt dan het rampjaar 1981".

Ze pleit voor extra investeringen in duurzame energie, groen bouwen en milieu-innovatie. Scholen en ziekenhuizen moeten op grote schaal geïsoleerd worden en straatverlichting moet LED-lampen krijgen.

Op de langere termijn wil GroenLinks wel bezuinigen, bijvoorbeeld op de JSF. Ook moet de hypotheekrenteaftrek hervormd worden, net als de AOW. De belastingen voor de hoogste inkomens moeten dan omhoog.