'Grootste leed giftige leningen voorbij'

AMSTERDAM - Het grootste leed bij banken is geleden als het gaat om de schade die giftige leningen op hun balansen hebben aangericht. Financiële instellingen kunnen wat dat betreft weer omhoog kijken. Maar een nieuw gevaar, de inzakkende wereldeconomie, ligt op de loer.

Dat stelden de analisten Paul Beijsens van zakenbank Theodoor Gilissen en Jurriaan Hofman van onderzoeksbureau Iris. Zij maakten desgevraagd de balans op nadat Bank of America (BofA) maandag als laatste grote Amerikaanse bank de resultaten publiceerde over het eerste kwartaal van 2009.

BofA behaalde een winst van 2,8 miljard dollar. JP Morgan (2,1 miljard dollar), Goldman Sachs (1,7 miljard dollar) en Wells Fargo (3 miljard dollar) publiceerden eerder al stevige kwartaalwinsten. Citigroup leed bijna 1 miljard dollar verlies, maar presteerde daarmee wel beter dan verwacht.

Afschrijven
"Dit is goed nieuws", aldus Beijsens. "Als je kijkt naar de bedragen die banken nog moeten afschrijven op giftige leningen, dan lijkt het erop dat het ergste achter de rug is. In de Verenigde Staten lag het hoogtepunt wat dat betreft in het derde kwartaal van vorig jaar." Ook vindt de analist dat banken het onderliggend, dus afgezien van eenmalige verliesposten, goed hebben gedaan.

Daarmee lijkt sprake te zijn van een keerpunt. "Ik denk dat de kapitaalpositie van de meeste banken nu wel op orde is. Het is ook het resultaat van een goede samenwerking tussen verschillende overheden die sterke bestedingsprogramma's hebben ingezet", aldus Beijsens. De VS reserveerden vorig jaar oktober 700 miljard dollar aan steungelden voor de financiële sector.

Vertekend beeld
Analist Hofman vindt de resultaten "kwalitatief niet hoogstaand". Teveel eenmalige meevallers en een incidenteel aangetrokken markt voor de verkoop van onder meer bedrijfsobligaties geeft een vertekend beeld, aldus de analist. Dat geldt ook voor het feit dat banken zoals Wachovia, Bear Stearns, Washington Mutual en Merril Lynch vorig jaar zijn opgeslokt door de overblijvers. Maar ook Hofman denkt dat "de piek is bereikt" wat betreft afboekingen op exotische producten.

Beide analisten zien echter in de verslechterende wereldeconomie een nieuw gevaar. Beijsens: "Hoe slecht gaat het worden? Dat is de 'million dollar question'. Banken krijgen wederom te maken met slechte leningen. Alleen nu gaat het om tegenvallers op kredieten die niet kunnen worden terugbetaald, bijvoorbeeld omdat de lener zijn baan heeft verloren. De pijn bij banken door de financiële crisis is overgeslagen naar pijn door de economische crisis."

Buffers
In dat licht is het volgens Hofman zeer belangrijk dat banken nu weer winst maken. "Ze kunnen buffers opbouwen om toekomstige tegenvallers op te vangen. Dat is ook nodig, want door de deregulering bij toezichthouders mochten banken geen grote stroppenpotten opbouwen. Daardoor hebben ze weinig reserves."

Dat in de VS strenge boekhoudregels rondom de giftige kredieten zijn versoepeld, kan banken wat extra lucht verschaffen. Voor het eerst in maanden kunnen ze volgens Hofman straks weer meer waard worden.