'Bonus niet voor alle bedrijven geschikt'

AMSTERDAM – Korte termijnbonussen liggen sinds het uitbreken van de schuldencrisis onder vuur. Volgens hoogleraar Gijs van Bussel zijn variabele beloningen lang niet voor alle bedrijven geschikt.

© Thinkstock

Vooral de bankensector moet het in de bonusdiscussie ontgelden. "Er worden diverse schuldigen aangewezen en op allerlei niveaus regeltjes ingesteld. Ik vind het jammer dat de rol van de HR-afdeling niet wordt meegenomen in die discussie. Want als die graaicultuur de oorzaak is, waar was dan de HR-directeur?"

Dat zegt Van Bussel, hoogleraar duurzaam beloningsbeleid aan de Nyenrode Business Universiteit en partner bij PwC, in een interview met NUzakelijk.nl. Volgens hem heeft de HR-directeur een belangrijke rol gespeeld in het bedenken, implementeren en uitvoeren van het (variabele) beloningssysteem.

Raad van bestuur

"Het probleem is dat de HR-directeur vaak geen plek heeft in de raad van bestuur en bovendien laat de communicatie tussen HR-directeur en CEO te wensen over", stelt Van Bussel. Hij baseert zich daarbij op het jaarlijkse wereldwijde CEO-onderzoek van PwC onder zo’n 1250 topmannen en -vrouwen.

"Als de CEO al informatie mist, dan beschikt de raad van commissarissen zeker niet over alle informatie die ze nodig heeft om gedegen toezicht te kunnen uitoefenen."

In de ban

Zouden kortetermijnbonussen volledig in de ban moeten, van de bouw- tot de bankensector? "Nee, dat niet. Het is onverstandig om van flexibele kosten vaste kosten te maken. Dat heeft een negatieve invloed op de concurrentiepositie van Nederland", verklaart de hoogleraar.

"Maar een bedrijf moet aan de hand van de volwassenheid van de HR-organisatie bepalen of en in welke mate het verstandig is om met variabele beloningen te werken. Is de afdeling voldoende geprofessionaliseerd om het variabel beloningssysteem goed vorm te geven en na te leven? Zo niet, dan kun je beter kiezen voor een groter ‘vast’ salaris."

Van Bussel maakt de vergelijking met een kind van 12 jaar dat je 1000 euro zakgeld geeft. “Je kunt er niet van op aan dat het daar verstandig mee omspringt.”

MRI-scan

Om het niveau van professionaliteit te monitoren en te verbeteren, is de hoogleraar momenteel bezig een ‘MRI-scan’ voor bedrijven te ontwikkelen. Dit instrument moet vanuit een Human Capital-perspectief inzicht gaan bieden in de gezondheid van het bedrijf.

Van Bussel: "In het ideale geval zou de rvc zeggen: toon ons elk jaar een MRI-scan van het bedrijf. Zo blijft het een dynamisch proces."

Is het voor de bankensector niet al te laat om een cultuurverandering door te voeren? "Je moet het ijzer smeden als het heet is. Ja, het is moeilijk, maar niet onmogelijk", vindt Van Bussel. "En wat is het alternatief? Als banken niet bereid zijn om hun organisatie onder de MRI-scan te leggen, gaan de politiek en toezichthouders zich er nog meer mee bemoeien."