De afleidingsmanoeuvre van Bos

Minister Bos richt zijn pijlen op aandeelhouders terwijl zij al zwaar genoeg gestraft zijn door de kredietcrisis.

Door Grimbert Rost van Tonningen |  PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

Aandeelhouders van banken kregen dinsdag een veeg uit de pan van onze minister van Financiën. Die hebben 'vrijwel niets' gedaan om de kredietcrisis te voorkomen', zei Minister Bos honend op het congres van ‘Eumedion', een belangenorganisatie van institutionele beleggers.

Sterker: de aandeelhouders hebben bankbestuurders aangespoord om steeds meer risico's te nemen om hogere resultaten op de korte termijn na te jagen. En de Pers haastte zich merendeels om Bos bij te vallen. Elsevier bijvoorbeeld zei: ‘terecht, want niet alleen de bankiers zijn schuldig aan de huidige bankencrisis.

Winstbelust
Ook de winstbeluste beleggers valt het een en ander te verwijten. Zij hebben de door commissarissen ontworpen potverterende beloningssystemen goedgekeurd, die het nemen van grote risico's stimuleerden. Banken zijn echter gebaat bij stabiliteit en verstandig risicomanagement. Dat is niet te rijmen met winstmaximalisatie op de korte termijn.'

Naar analogie zouden we ook kunnen stellen dat het de schuld is van de kiezers dat we een potverterend en vrij krachteloos kabinet hebben, want zij hebben toegestaan dat het kabinet Balkenende IV is gevormd. Maar inmiddels zitten diezelfde kiezers op de blaren als we de opiniepeilingen mogen geloven. De huidige regeringscombinatie zou minstens 30 procent stemmen verliezen als er nu verkiezingen zouden worden gehouden, en niet meer kunnen aanblijven.

Berooid
Dezelfde harde les trekken nu ook de aandeelhouders nadat er wereldwijd meer dan 35.000 miljard dollar vermogen verloren is gegaan. Vele aandeelhouders zitten er dan ook berooid bij. De markt doet dus zijn ongenadige werk om ‘de winstbelusten' af te straffen. Hopelijk zullen de (institutionele) beleggers daaruit hun lesje leren, ook zonder de verwijten van de minister. Hen een belangrijk deel van de schuld geven leidt de aandacht af van diegenen, die een enorme hoeveelheid geld zoek hebben gemaakt.

Bos gaat er ook aan voorbij dat er soms door aandeelhouders wel degelijk te hoge beloningsvoorstellen werden tegengehouden, zoals onlangs nog bij Philips. Maar toegegeven dat deden ze niet vaak en dat zal drastisch moeten verbeteren. De kern van de kredietcrisis blijft echter dat directies van financiële dienstverleners hun klanten en hun aandeelhouders een zeperd van jewelste hebben bezorgd door of 1) keihard te liegen over de risico's die aan beleggingen waren verbonden of doordat 2) ze door incompetentie niet wisten wat ze deden.

Keuze
Keuze is aan de bestuurders zelf, maar in alle gevallen zijn zij de hoofdschuldigen samen met de commissarissen, die zoals bij ABN Amro nooit durfden in te grijpen en bovendien helemaal niet snapten waar ze mee bezig waren. Aandeelhouders de schuld geven is mode in Nederland. Toen aandeelhouder en beleggingsfonds Hermes bij ASMI terecht boos werd over tien jaar geschonden beloften van het bestuur, spraken we van ‘activisme'.

Terwijl ze natuurlijk volkomen gelijk hadden, ze komen op voor gepensioneerden, weduwen en wezen, die van hun rendement afhankelijk zijn. Het verwijt van Bos - en de adhesie na zijn betoog - is goedkoop temeer omdat de betrokkenen al zwaar zijn gestraft en leidt de aandacht af van de falende bestuurders als hoofdschuldigen.