De weg naar de hel

Tijdens een optreden voor het Europese parlement noemde onlangs de Tsjechische minister president en Europees voorzitter, Mirek Topolanek het Amerikaanse stimuleringspakket van $ 2.000 miljard de weg naar de hel.

Door Michael Toorop | PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

Om zijn opmerking kracht bij te zetten noemde de premier de weigering van Europa om hetzelfde te doen een van de grootste successen van ons continent. Links en rechts vielen politici over de niet zo imponerende Europese voorzitter heen en verexcuseerde zich tegenover de Amerikanen voor het ondiplomatieke taalgebruik. Ook noemde EU commissie voorzitter José Manuel Barroso de opmerkingen niet erg behulpzaam bij het onderhouden van de relatie met de Amerikanen.

Witte Broodsweken
De witte broodsweken voor de Amerikaanse president Obama zijn voorbij en dat merk je aan de verschillen van inzichten die boven komen drijven. De Amerikanen vinden namelijk dat Europa veel te weinig doet om de ingezakte economieën te stimuleren. Nu was de uitdrukking van Topolanek wel erg sterk geformuleerd en de statuur van de inmiddels demissionaire premier van Tsjechië is toch al niet zo groot, maar veel Europese regeringsleiders vinden inderdaad dat de Amerikanen wel erg veel geld uitgeven.

Problemen
Een vriend van mij grapte onlangs nog dat de Amerikaanse oplossing de Zimbabwaanse variant is, namelijk geld blijven drukken. Terecht is men bang dat de stimuleringsmaatregelen met duizelingwekkende bedragen niet of slechts ten dele het gewenste resultaat zal opleveren en de belastingbetaler met de problemen laat zitten. Er zijn meer mensen die waarschuwen voor te veel van het goede. De gastheer van de G20 top in Londen, Gordon Brown, werd onaangenaam verrast door opmerkingen van zijn Britse Bank president Mervyn King. Die waarschuwde namelijk dat het Verenigd Koninkrijk zich helemaal geen nieuwe stimuleringspakketten kan permitteren.Een probleem waar overigens ook landen zoals Ierland en Spanje mee worstelen om er maar twee te noemen.

Staatsleningen
Iets wat weinig landen zullen toegeven is dat zij niet zoals de Verenigde Staten makkelijk geld kunnen lenen in de open markt. De Chinezen zijn niet blij met de grote hoeveelheden dollars die in de markt komen, maar zouden toch niet graag hun grote reserves in staatsleningen uit bijvoorbeeld Ierland of Griekenland beleggen. Ten tweede kunnen een heleboel Europese landen ook geen geld drukken zoals Ben Bernanke nu doet, om de eenvoudige reden dat het drukken van Euro's geen soevereine aangelegenheid meer is. Daarentegen kan het IMF dit wel doen, zoals weer is gebleken op de G20 Top in Londen. Onderdeel van het pakket maatregelen daar is namelijk de uitgifte van $ 250 miljard aan speciale trekkingsrechten.

Stimulans
Overigens zullen deze speciale trekkingsrechten weinig doen om de consumptieve bestedingen en dus de economie te stimuleren. Ten derde bestaat Europa uit politici met allemaal hun eigen agenda. Het bleke voorzitterschap van de heer Topolanek geeft ruimte aan de uiteenlopende ego's. Terwijl de Franse president Nicolas Sarkozy probeert voor de Franse bühne zijn populariteit op te vijzelen door zich neer te zetten als een wereldleider en pionier van het nieuwe
kapitalisme probeert Gordon Brown meer de Amerikanen te volgen.

Bestedingsimpulsen
Toen tijdens de G20 top bleek dat President Obama en Premier Brown de anderen niet meekregen om rechtstreeks aan bestedingsimpulsen te doen hebben zij hun aandacht gericht op het IMF. Ten slotte werkt President Obama met een senaat en huis van afgevaardigden die in meerderheid gedomineerd worden door zijn eigen partij. Coalitiebesprekingen, torentjesoverleg en polderen zijn de Amerikanen vreemd. Zij kunnen slagvaardig optreden, iets waar sommige regeringsleiders best wel eens jaloers op zullen zijn. De Europese leiders zullen ongetwijfeld blij zijn met alles wat de Amerikanen doen waardoor zij hun eigen financiële en politieke beperkingen kunnen maskeren met een zweem van voorzichtigheid en terughoudendheid.

G20
De G20 top was gelukkig een toonbeeld van eensgezindheid en de stappen die zijn ondernomen zijn zeker belangrijk, maar een deel van de toezeggingen zat al in de pijplijn. Het pakket maatregelen heeft echter een beperkt effect als het gaat om bestedingsimpulsen in vergelijk met de $ 5000 miljard aan belastingverlagingen en kapitaalinjecties die wereldwijd al waren genomen. Een belangrijk deel van de stimuleringsmaatregelen komen uit de VS en of dat de weg naar de hel is valt te betwijfelen. Maar het is wel noodzakelijk om zodra de economie het toelaat weer wat geld van tafel te nemen. In ieder geval is doortastend optreden zoals bijvoorbeeld van President Obama en een eensgezind optreden van bijvoorbeeld de G20 bijna net zo belangrijk als de maatregelen zelf om het vertrouwen het herstellen.