Economische stagnatie tussen twee en elf jaar

Gisteren publiceerde Bank of America (BOFA) de eerst kwartaalresultaten, een winst van 2,81 miljard dollar. Dat was een meevaller, want de analisten hadden op minder gerekend.

Door Grimbert Rost van Tonningen | Pluspost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

Het bericht kwam na al eerdere, relatief goede berichten van branchegenoten Goldman Sachs, JP Morgan, Wells Fargo en Citibank. En wat gebeurde er, de koersen gingen naar beneden. Verbaasd, U wel? Ik niet, want het begint eindelijk door te dringen dat we slechts aan het begin staan van slechte berichten over de 'echte' economie.

De aandelenkoersen zijn vergeleken met de dieptepunten een paar maanden geleden gemiddeld 20 procent hoger, de laatste maand droeg hieraan circa 10 procent bij. Sommige beleggers willen nu eenmaal bij het zien van de eerste 'zwaluwen', geloven dat het ook 'zomer' wordt. De vraag is economisch gezien welk jaar?

Banken
Het gaat steeds slechter met klanten van banken, zoals bij BOFA. Het mag dan wel zo zijn dat er even een winstopleving is, omdat die bank met de acquisitie van Merryl Linch een mooie slag heeft geslagen. Maar de afschrijving op gewone leningen begint nu pas en de ellende op de huizenmarkt en de subprime hypotheken is in de Verenigde Staten nog niet voorbij.

De creditcardbusiness verslechtert bovendien met de week. De bank heeft 45 miljard dollar steun van de staat gekregen (!) en doet niet mee met juichtonen van de vroegere zakenbanken Goldman en JP Morgan, die staatssteun zo snel mogelijk willen terugbetalen. Integendeel Bofa legt alvast 6,4 miljard dollar opzij en brengt daarmee de voorzieningen op een peil van 13,4 miljard voor slechte leningen.

Intussen stijgt de werkloosheid in de hele wereld nog maandelijks en hele bedrijfstakken, zoals de auto-industrie, de bouw en de uitzendbureaus zien een massale vraaguitval. De export zakt overal in.

Landen
Vroegere 'tijgers' als Ierland, Oostenrijk en Spanje kampen met zeer ernstige economische problemen. IJsland is dé facto failliet. Letland en Hongarije zijn daar niet ver vanaf en vooral in Zuid- en Oost europa hebben we veel zwakke broeders zoals, Italië, Griekenland, Roemenië en Polen.

Zelfs de stabiliteit van de Euro is verre van zeker nu ook 'sterke' landen als Duitsland, Nederland en in minder mate Frankrijk met structurele problemen kampen, zoals steeds hogere staatsschulden, uit de hand lopende overheidsbegrotingen en snelle toename van de werkloosheid.

Het heil verwachten van China, dat met een jaarlijkse groei van 'slechts' 6,5 procent zijn mensen onvoldoende aan het werk kan houden, is een illusie. Over Japan met zijn ingeklapte export, die zelfs concerns als Toyota doet wankelen, zullen we het maar niet hebben.

Ups en downs
Olielanden als Rusland zijn hun problemen nauwelijks baas. Een structurele stijging van de olieprijs zit er onder de huidige marktomstandigheden nauwelijks in, zware economische teruggang is het gevolg.

Een beetje strateeg houdt nu rekening met economische stagnatie - met ups en downs - van 2 tot 11 jaar. Optimisten die dachten dat het dit najaar al weer beter zou gaan, zullen spoedig zwijgen.

De economische onderliggende structuur is eenvoudiger wijs te slecht. Wellicht dat in het najaar 2010 de eerste substantiële verbetering zichtbaar zal zijn, die zal waarschijnlijk beginnen in Amerika, het land van de eeuwig optimistische pioniers.

Overleven
De kans dat we, net als na de crisis van 1929, een leerproces van elf jaar door moeten om de juiste lessen te trekken en de gewenste effectieve maatregelen te nemen, is beslist niet uitgesloten.

Een ondernemer is geen speculant als hij rekening houdt met langdurige stagnatie, dan zal hij in ieder geval alles te doen om te overleven. Dus niet veel investeren, opnieuw desastreus voor de economie. Valt het mee, dan kan hij snel schakelen, zo niet dan blijft hij in ieder geval bestaan.

De enige instantie, die in noodgevallen kan investeren, is de overheid. Hopelijk in bestendige projecten. Dat is zeker in Europa nog onvoldoende doorgedrongen. In Amerika wordt alweer openlijk gespeculeerd over een nieuw stimuleringsprogramma. Wie heeft het over goed nieuws?