Nieuwe generatie CEO's

Zondag werd Feike Sybesma, CEO van DSM, geïnterviewd in het tv-programma Buitenhof. Hij zat er ontspannen en toegankelijk bij, maakte zijn punten zonder veel moeite en dwong respect af bij de journalist. Waarschijnlijk ook bij het kijkend publiek. Wat was er zo verfrissend?

Door Grimbert Rost van Tonningen | PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

DSM heeft zich bij de selectie van zijn producten sterk laten leiden door een visie op lange termijn. Het concern wil actief bijdragen aan de kwaliteit van het leven.

Duurzaamheid staat groot geschreven, zoals met materialen voor zon- en windenergie (materials sciences). Ze willen het ook aangenamer maken door bijvoorbeeld auto's en elektronische apparatuur lichter te maken.

Life sciences
Men maakt ook geneesmiddelen en vitaminen (life sciences), vooral voor de pharma- en voedingsmiddelenindustrie. Het draait allemaal om innovatieve proceskennis. Die kun je telkens op andere wijze verwerken in subsystemen of co-makership.

Men maakt dus steeds meer complete essentiële bestanddelen voor gereedproduct. DSM heeft een omzet van negen miljard euro en ruim 20 duizend medewerkers. In de huidige crisis moet wel worden afgeslankt (350 banen), maar de vermogenspositie is gezond en de producten zijn in redelijke mate crisisbestendig, ondanks grote klappen in bijvoorbeeld de auto-industrie.

Transformatie
Het concern verkeert in zijn derde fase van transformatie. Vijftig jaar geleden was het nog een kolenmijn, daarna werd het een bulk chemieproducent en nu worden hoofdzakelijk speciale producten gemaakt. Er is nog wel wat bulkproductie maar niet veel meer en de verwachting is dat die activiteit op den duur geheel zal verdwijnen.

Er zijn niet veel ondernemingen die meerdere transformaties succesvol overleven. DSM werkt inmiddels in vijf continenten, zij het dat de afhankelijkheid van Europa nog groot is, namelijk zo'n 45 procent.

Modische onderwerpen
Sybesma heeft geen moeite om over modische onderwerpen te praten, zoals kritiek op aandeelhouderswaarde en de typisch Nederlandse benadering dat dat per se slecht moet zijn. DSM stelt zijn ‘know how' gratis ter beschikking aan de 900 miljoen armsten in de wereld.

Op de vraag of de aandeelhouders daar geen bezwaar tegen hebben zei hij dat "nog nooit een aandeelhouder daar tegen had geprotesteerd". Je zag het ongeloof bij de journalist. "Het gaat om bestendige groei op langere termijn", zei hij. Er is zo beschouwd niet veel verschil tussen stakeholder en shareholder value.

Toen hem gevraagd werd of hij niet teveel verdiende, namelijk ruim 700 duizend euro salaris en 300 duizend euro bonus, ontkende hij dat. DSM betaalt aan de onderkant van het gangbare maar je moet aansluiting houden bij de wereldmarkt. Daarna kwam natuurlijk nog wat gebazel of dat inkomen niet te veel is. Maar het antwoord was in feite al gegeven.

Crisisbestendig leiderschap
Er was een medisch bioloog aan het woord, die zijn vak beheerste. God zij dank geen econoom, die alleen over cijfers kon praten noch jurist die het graag heeft over procedures. Hij wist allerlei maatschappelijke problemen te reduceren tot hapklare brokken en hij had daar kennelijk plezier in.

Problematische omstandigheden vragen om crisisbestendig leiderschap , waarbij niet teveel wordt geluisterd naar mensen die zeggen dat het allemaal wel mee zal vallen. Daadkracht is gewenst om zo snel mogelijk de tering naar de nering te zetten.

Je beste mensen houden, keihard werken om weer toekomst te hebben, zodat je zo min mogelijk kans hebt door de werkelijkheid te worden achterhaald. Sybesma opereert in die lijn, zij het behoedzaam.

Polderaar
Hij is mijns inziens voorbeeld voor goed leiderschap in een prachtige onderneming. Hadden we er maar meer van. Jammer is dat hij lid is van het innovatieplatform, het geldverslindende bureaucratische project van premier Balkenende, maar ja, een beetje topman moet voor zijn public relations in Nederland ook polderaar zijn