Banken als croupiers

Wie zoals ik veel voor private equity fondsen heeft gewerkt kan wellicht - nu we in de kredietcrisis zijn beland - mijn verbazing delen waarom grote banken - vrijwel allemaal - jarenlang bereid waren tegen flinterdunne marge's grote leningen aan bedrijven te verstrekken.

Door Grimbert Rost van Tonningen | Pluspost

Als zo'n bedrijf tenminste werd gekocht door een gerenommeerde durfinvesteerder. Die had dan wel een recordlist van minstens 25 procent rendement op het eigen vermogen gedurende een reeks van jaren, maar het was toch verbijsterend om al die delegaties sjieke krijtstrepen te zien, die zich verdrongen om maar te mogen lenen.

Andere potentiële kopers werden door de banken vaak buiten het koopproces gehouden want met private equity kon je door de veelheid van transacties immers veel meer verdienen?

Junkbond
Het risico was bij een 'leverage' van 80 procent - soms zelfs meer - vooral voor de banken, omdat een kind weet dat, als het even minder gaat, een overgefinancierd bedrijf zijn leningen niet meer kan terugbetalen. Zelf stopten de private equity investeerders meestal maar weinig eigen vermogen in de verworven nieuwe 'parel'. Als ze dat deden, dan nog vaak met achtergestelde leningen tegen een 'junkbond' rentepercentage van bijvoorbeeld 12 procent. Hun risico was meestal beperkt.

Kerngezonde bedrijven als Hema konden door deze constructies nadat ze waren geacquireerd nauwelijks meer winst maken, maar dat was niet zo erg, zolang het bedrijf tenminste maar een gezond operationeel resultaat liet zien (EBIT).

Als dat niet meer lukt kan zo'n onderneming failliet gaan, waarna het meestal voor een appel en een ei wordt doorverkocht zonder schulden aan nieuwe opkopers. Die doen dan al gauw een gouden deal (zie nu Econcern dat gedeeltelijk door Eneco wordt gekocht).

Goudzoekers
De oude eigenaren verliezen in zo'n situatie een bescheiden bedrag en de banken (en crediteuren) zijn de pineut. Raadgevende adviseurs zitten altijd aan de goede zijde van de verdiensten, net als de leveranciers van gereedschappen aan de goudzoekers vroeger. Wat is dat voor manier van zaken doen?

Staatssecretaris de Jager heeft nu aan deze misstand - gedeeltelijk - een einde gemaakt door de renteaftrek te beperken. (Achtergestelde) leningen van eigenaren worden voortaan gewoon beschouwd als eigen vermogen en zijn niet meer van de winst aftrekbaar, exit junkbond tarieven met opbrengsten, die naar een fiscaal vriendelijk land als de Kaaiman eilanden of Zwitserland konden worden getransfereerd.

Leningen
Maar een maximum aan leningen van banken is nog niet aan de orde, daarin moeten ze zichzelf beperken. Een topbankiers legde mij een paar jaar geleden eens uit dat het begrip solvabiliteit  een sterk verouderd begrip was, dat in deze moderne tijd niet meer van belang was. Inmiddels weten wij beter, ook de banken zijn nu allemaal driftig bezig om hun eigen vermogen te versterken.

Blijft de vraag waarom ze zich in deze maalstroom lieten meesleuren. Niemand die ze er toe verplichtte. Het antwoord is natuurlijk dat ze in de gekte vóór de kredietcrisis geen winsten wilden mislopen.  Bovendien verkochten ze veelal de leningen met winst weer door aan niets vermoedende pensioenfondsen of andere institutionele beleggers en daar maakten ze ook nog winst op terwijl de kopers niet doorhadden welke rotzooi ze kochten.

Het was alles bijeen een piramide spel met de bankiers als croupiers.