Wordt Wouter Bos een brekebeen?

Minister Bos schiet door in het polderdenken met zijn oproep aan pensioenfondsen om in Nederland te investeren.

Door Grimbert Rost van Tonningen | PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

‘Bos: Pensioenfondsen moeten economie oplappen’ kopte Elsevier gisteren. De minister heeft de pensioenfondsen benaderd om ze over te halen te beleggen en te investeren in de financiele sector. Onmiddellijk schoot door mij heen: ‘Zou dit – als het lukt – een poging zijn om de tweede 'cash drain' voor de Nederlandse belastingbetaler te voorkomen?

Want inmiddels staat de overheid al voor 34 miljard garant bij ABNAMRO nieuwe stijl, terwijl wij tot voor kort nog dachten dat we de bank voor een ‘koopje’, namelijk voor ‘slechts’ 16,8 miljard euro, hadden aangeschaft. En nu weer dit onzalige initiatief: pensioenfondsen vragen om in dubieuze activiteiten te beleggen. Wat betekent dat onbeheersbare risico's worden afgewenteld op pensioenhouders.

Wonder
Bij ABN Amro staat inmiddels wel vast dat er een wonder moet gebeuren als wij de bank nog ooit zonder kleerscheuren van de hand willen doen. Bijna alle banken zijn nog verre van veilig, zeker niet als de crisis tussen de twee en vijf jaar gaat duren. Het is dus volstrekt onverantwoord om op dit moment het geld van ouderen, weduwen en wezen grootschalig in zulke activiteiten te stoppen.

Dan lopen alleen kwetsbare burgers risico’s die we nu - via de Staat - met zijn allen hebben. Het laatste valt te prefereren omdat het kabinet onder parlementaire controle staat en het zich dus niet aan ons aller oog kan onttrekken. Maar ook omdat pensioenfondsen op dit moment nog steeds onvoldoende dekking hebben om aan hun lange termijn verplichtingen te kunnen voldoen.

Helpen
Bos is teveel onderdeel van ons doorgeschoten polderdenken waarbij we te snel aannemen dat alle sectoren in de economie elkaar moeten helpen, al is dat niet in het belang van de relevante klanten. Het ABP tuinde al eens eerder in die valkuil. Het op één na grootste pensioenfonds van de wereld investeerde vorig jaar juni (!) naar verluidt op aandrang van de Nederlandsche bank 500 miljoen euro in nieuwe aandelen Fortis. Alsof dat concern toen al niet wankelde. Enkele maanden later was die investering verdampt.

Investeren in infrastructuur zou dat dan wél een mogelijkheid zijn? Ja wellicht, maar dan moet de overheid wel met een helder beleid komen. Dat is vorig jaar in principe ontwikkeld door de commissie Ruding. Maar tot nu toe is het erg moelijk gebleken om daar ook grootschalige acties op te laten volgen, die voor institutionele beleggers - rendementstechnisch met aanvaardbare risico’s - interessant genoeg zijn.

Als zulke projecten van de grond komen zal de aanlooptijd in Nederland - inspraak land bij uitstek – niet meewerken om daarmee snel van start te gaan. Ook op dit terrein mogen we dus weinig goeds van publiek-private samenwerking verwachten. Zeker niet met de scepcis die het huidige kabinet ten aanzien van vrije marktwerking heeft.

Tekort
Dus blijft Bos, als de besturen van pensioenfondsen goed opletten, zitten met een snel aanwassend tekort op de rijksbegroting, die crisismaatregelen van de overheid volgend jaar onvermijdelijk maken. Het verzoek van Bos aan pensioenfondsen kan worden gezien als zijn eerste wanhoopspoging om grote gaten te dichten - of dat nou goed is voor Nederlanders of niet. Het hemd is voor de minister in nood klaarblijkelijk ook nader dan de rok.

Zie ook: Alle columns