Opdelen I(n) N(iets) G(oed)?

Zembla herhaalde zondag jongstleden een TV programma over onze grootste financiële instelling ING. Het ging over bekende zaken, zoals de 43 miljard euro steun die de overheid moest geven.

Door Grimbert Rost van Tonningen | PlusPost, opiniekrant voor sociaal liberalen en ondernemers

Ook over Wim Kok, die het als premier had over 'exibistionistische zelfverrijking', maar later als commissaris zonder problemen meewerkte aan steeds hogere inkomens en bonussen voor bestuurders, volgens hem 'marktconform'.

Verder over Michel Tilmant - ex- CEO - die dreigde met ING het land te verlaten als het gezeur over topinkomens aanhield, maar een jaar later moest aankloppen bij de Nederlandse Staat om de instelling van de ondergang te redden. Allemaal waar, maar slechts symptomen van een onderneming die eigenlijk op geen enkele manier goed in elkaar zit.

Ratjetoe
ING heeft buiten de thuismarkt Nederland een ratjetoe van activiteiten: levensverzekeringen en vermogensbeheer in België, Spanje, Griekenland en een beetje in Centraal Europa, hetzelfde vooral in Noord- maar ook wat in Latijns-Amerika, (in Canada en Mexico ook schadeverzekeringen), verder in Azië/Pacific landen als Hongkong, Japan, Maleisie en Taiwan, in toenemende mate ook China, India en Thailand.

ING is zakenbankier vooral in de Benelux. Retailbankier in Belgie, Luxemburg, Polen, Roemenië en India, Private banker in Zwitserland, Luxemburg en ook weer in enkele Aziatische landen. ING Direct opereert mondiaal in een aantal landen met spaar- en hypotheekproducten. Men heeft ook nog nevenactiviteiten als leaseondernemingen.

Maar al lijkt dit lijstje van landen indrukwekkend, veel grote landen ontbreken en dus is de bank meer een lappendeken van toevallig bestaande ondernemingen, dan een samenhangend geheel. Het geld wordt bovendien (zolang als dat nog het geval was) vooral verdiend in twee landen, namelijk Nederland en de VS. ING is dus geen wereldwijde speler als bijvoorbeeld HSBC of Alianz. Bovendien zullen onder druk van de EU commissie de activiteiten in een aantal landen waarschijnlijk worden afgebouwd, omdat geen misbruik mag worden gemaakt van de huidige staatsdeelname.

Hommen
Afbouw van of beter beperking tot hoofdzaken met een overzichtelijk risico staat ook op het verlanglijstje van interim CEO Jan Hommen. Aan de kernvraag wordt echter voorbij gegaan, namelijk wat voor concern ING eigenlijk moet worden

In feite is nooit aangetoond dat bankassurance in één concern goed zou zijn voor de klanten. Natuurlijk kan een bank via een verzekeringspoot makkelijker aan funding - dus nieuwe middelen - komen, maar dat is een gevaarlijke vorm van winkelnering, die eerder teveel dan weinig risico's met zich meebrengt.

Maar ook de mentaliteit van een levensverzekeraar, die per defenitie lange termijn gericht is, verschilt van die van een retail- of zakenbankier. Een retailbedrijf moet het van miljoen klanten met kleine volumes hebben, zakenbankiers daarentegen van zoveel mogelijk grote transacties, waar ook ter wereld. Zakenbankieren is veruit het riskantst.

Asset management is ook niet zonder (grote) gevaren, zeker als men fout belegt, zoals ING deed met Alt A (top)hypotheken. Retailbankieren zou niet erg riskant behoeven te zijn, zolang men zich beperkt tot de nutsfunctie van sparen (inclusief solide beleggen) en traditionele kredietverlening.

Bureaucratisch
Als we naar de Nederlandse oer-activiteiten kijken doet ING niets echt goed. Nationale-Nederlanden is een bureaucratische verzekeringsmaatschappij die in feite onvoldoende rendabel is, bovendien teveel afhankelijk van tussenpersonen, die teveel marge opslokken.

Sinds het opdoeken van het merk Postbank is ING ook geen effectieve retailbankier meer, maar meer een ongeprofileerde bank, zonder duidelijk gezicht. Daarnaast is de oude handelsgeest van de NMB allang geweken, als zakenbank stelt ING slechts als regiospeler nog iets voor. De hoofdactiviteiten passen qua cultuur nauwelijks bij elkaar, synergie is ver te zoeken en de bestuurbaarheid is dus nodeloos complex. Dat schept grote risico's die eigenlijk vermeden zouden moeten worden.

Geplitst
Zo gauw als de huidige zorgelijke economisch situatie het toelaat zou ING dus in delen moeten worden gesplitst in een levensverzekeringen-, retailbanking- en een zakenbankpoot. ING is dan alleen in verzekeren groot genoeg om op eigen benen te blijven staan, de bankenactiviteiten kunnen dan beter worden verkocht.

Met ABN Amro en Rabo blijven dan goede Nederlandse alternatieven voorhanden. Het toetreden van de Deutsche bank in de Nederlandse markt, na acquisitie van de HBU (ABN Amro) activiteiten, maakt de branche al wat competitiever, dat mag best nog wat meer worden. Misschien dat de klant dan ook weer aan zijn trekken komt.